Şu gün hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow sanly ulgam arkaly Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi. Onda döwlet durmuşyna degişli birnäçe meselelere seredildi.

Ilki bilen, Mejlisiň Başlygy D.Gulmanowa ýurdumyzyň kanunçylygyny döwrüň talabyna görä kämilleşdirmek boýunça alnyp barylýan işler barada maglumat berdi.

Bellenilişi ýaly, häzirki wagtda ministrliklerden we pudaklaýyn dolandyryş edaralaryndan gelip gowşan teklipleriň esasynda Mejlisde döredilen iş toparlarynda halkara tejribelerden, Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň düzgünlerinden ugur alnyp, Türkmenistanyň Administratiw hukuk bozulmalary hakynda hem-de Gümrük kodekslerine, “Howply önümçilik desgalarynyň senagat howpsuzlygy hakynda”, “Buhgalterçilik hasaba alnyşy we maliýe hasabatlylygy hakynda”, “Türkmenistanyň käbir kanunçylyk namalaryna üýtgetmeler girizmek hakynda”, “Balyk tutmak we suwuň biologik serişdelerini gorap saklamak hakynda”, “Migrasiýa hakynda” Türkmenistanyň Kanunlaryna üýtgetmeleri we goşmaçalary girizmek boýunça kanun taslamalaryny taýýarlamak işleri dowam edýär.

Şeýle-de daşary ýurtlar, halkara guramalar bilen özara bähbitli hyzmatdaşlygy ösdürmek maksady bilen, Mejlisiň agzalarynyň BMG-niň düzüm birlikleriniň ýurdumyzyň degişli döwlet edaralary bilen bilelikde geçiren iş duşuşyklaryna, okuw maslahatlaryna gatnaşandyklary barada aýdyldy.

Hormatly Prezidentimiz häzirki döwrüň talaplaryna laýyk gelýän täze kanunlaryň taslamalaryny işläp taýýarlamak boýunça alnyp barylýan işleri dowam etdirmegiň möhümdigini belledi.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary H.Geldimyradow türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gahryman Arkadagymyz tarapyndan 2024-nji ýylyň 24-nji sentýabrynda geçirilen Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisinde öňde goýlan wezipäni ýerine ýetirmek maksady bilen, “Türkmenistanyň intellektual eýeçilik ulgamyny ösdürmegiň 2026 — 2052-nji ýyllar üçin Konsepsiýasynyň” taslamasyny taýýarlamak boýunça geçirilen işler barada hasabat berdi.

Bellenilişi ýaly, konsepsiýa laýyklykda, halkara standartlary we milli bähbitleri nazara almak bilen, bu ulgamda kanunçylyk binýadyny kämilleşdirmek göz öňünde tutulýar. Şunuň bilen birlikde, ýurdumyzda innowasiýalary, döredijiligi höweslendirmek, innowasion telekeçiligi, ýaşlar telekeçiligini ösdürmek, intellektual eýeçiligiň obýektlerini we netijelerini önümçilige ornaşdyrmak boýunça zerur çäreler görülýär. Mundan başga-da, intellektual eýeçilik hukuklaryny goramagyň gurallarynyň netijeliligini ýokarlandyrmaga, bu ulgamda milli bilermenlerdir hünärmenleriň hünär derejesini ýokarlandyrmaga, sanly hyzmatlary ornaşdyrmaga gönükdirilen birnäçe çäreler meýilleşdirilýär. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyzyň garamagyna degişli resminamanyň taslamasy hödürlenildi.

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, ýurdumyzyň intellektual eýeçilik ulgamyny halkara tejribeler esasynda ösdürmegi dowam etdirmegiň möhümdigine ünsi çekdi. Döwlet Baştutanymyz bu ugurda alnyp barylýan işleri kämilleşdirmek maksady bilen, degişli Karara gol çekdi hem-de wise-premýere zerur işleri geçirmegi tabşyrdy.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary G.Agajanow “Türkmengeologiýa” döwlet korporasiýasy tarapyndan ýerine ýetirilýän gözleg-barlag işleriniň netijeliligini ýokarlandyrmak boýunça alnyp barylýan çäreler barada hasabat berdi.

Bellenilişi ýaly, ýerasty baýlyklary ýüze çykarmak, seýsmiki barlag işlerini döwrebap enjamlaryň kömegi bilen geçirmek, uglewodorod çig mal binýadyny artdyrmak üçin türkmen geologlary tarapyndan zerur işler amala aşyrylýar. Şunuň bilen bir hatarda, bu işleriň netijeliligini has-da artdyrmak babatda korporasiýanyň maddy-enjamlaýyn binýadyny döwrebaplaşdyrmak boýunça çäreler görülýär. Şunuň bilen baglylykda, wise-premýer döwlet Baştutanymyzyň garamagyna degişli teklibi hödürledi.

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, ýurdumyzda ýerasty baýlyklary ýüze çykarmak hem-de özleşdirmek boýunça netijeli işleriň alnyp barylýandygyny aýtdy. Döwlet Baştutanymyz gözleg-barlag işleriniň netijeliligini ýokarlandyrmak maksady bilen taýýarlanan teklibi makullap, wise-premýere degişli işleri geçirmegi tabşyrdy.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary T.Atahallyýew oba hojalyk pudagynda we welaýatlarda möwsümleýin oba hojalyk işleriniň alnyp barlyşy barada hasabat berdi.

Nygtalyşy ýaly, welaýatlarda gowaça ekişi möwsümine guramaçylykly girişildi. Häzirki wagtda möwsümi bellenen agrotehniki möhletlerde we ýokary hilli geçirmek, oba hojalyk tehnikalaryny we gurallary doly güýjünde işletmek boýunça degişli işler alnyp barylýar. Bugdaý ekilen meýdanlarda agrotehnikanyň kadalaryna laýyklykda ideg etmek işleri dowam edýär, mineral dökünler bilen iýmitlendirmek, ösüş suwuny tutmak üçin degişli işler geçirilýär. Häzirki wagtda welaýatlarda ýüpek gurçugynyň tohumyny taýýarlamak, pile öndürijiler bilen şertnamalary baglaşmak, ýüpek gurçugynyň idediljek jaýlaryny möwsüme taýýarlamak boýunça zerur çäreler görülýär.

Şeýle hem wise-premýer şu ýylda ýurdumyzda şaly hasylyny ösdürip ýetişdirmek boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi hem-de döwlet Baştutanymyzyň garamagyna degişli resminamanyň taslamasyny hödürledi.

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, oba hojalyk pudagyny toplumlaýyn ösdürmegi, onuň işini kämilleşdirmegi dowam etdirmegiň, welaýatlarda möwsümleýin oba hojalyk işleriniň geçirilişini berk gözegçilikde saklamagyň möhümdigini belledi. Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzda öndürilýän oba hojalyk önümleriniň möçberini has-da artdyrmak hem-de şalynyň ýokary hasylyny öndürmek maksady bilen, Türkmenistanda 2026-njy ýylda şaly öndürmek hakynda Karara gol çekdi we wise-premýere degişli işleri geçirmegi tabşyrdy.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Annamämmedow elektroenergetika pudagynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny döwrebaplaşdyrmak boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.

Bellenilişi ýaly, häzirki wagtda ýurdumyzyň sarp edijilerini elektrik energiýasy bilen ygtybarly we bökdençsiz üpjün etmek, türkmen elektrik energiýasynyň daşary ýurtlara iberilýän möçberini artdyrmak boýunça degişli işler amala aşyrylýar. Hususan-da, pudagyň kärhanalarynyň desgalarynyň bökdençsiz işlemegi üçin olaryň maddy-enjamlaýyn binýadyny döwrebaplaşdyrmak babatda degişli çäreler görülýär. Şunuň bilen baglylykda, wise-premýer döwlet Baştutanymyzyň garamagyna degişli teklibi hödürledi.

Arkadagly Gahryman Serdarymyz hasabaty diňläp, ýurdumyzyň içerki sarp edijilerini elektrik energiýasy bilen ygtybarly üpjün etmek, elektrik energiýasynyň daşary ýurtlara iberilýän möçberini artdyrmak boýunça netijeli işleriň durmuşa geçirilýändigini aýtdy. Döwlet Baştutanymyz döwlet elektrik stansiýalarynyň işini döwrebap ýola goýmak maksady bilen taýýarlanan teklibi goldap, wise-premýere degişli işleri geçirmegi tabşyrdy.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary N.Atagulyýew aprel aýynda paýtagtymyzda “Hyzmatdaşlyk we ösüş” atly köpugurly halkara sergini ýokary derejede, guramaçylykly geçirmek boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.

Bellenilişi ýaly, häzirki wagtda sergä gatnaşmaga isleg bildiren daşary ýurtlaryň we Türkmenistanyň dürli ugurlarda iş alyp barýan kompaniýalarynyň 80-si hasaba alyndy hem-de hasaba almak işi dowam edýär. Sergide enjamlaryň, tehniki serişdeleriň, demir önümleriniň we gurluşyk harytlarynyň, himiki serişdeleriň, beýleki önümleriň dürli görnüşleri görkeziler. Şunuň bilen baglylykda, wise-premýer döwlet Baştutanymyzyň garamagyna degişli teklibi hödürledi.

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, ýurdumyzda halkara maslahatlaryň, sergileriň yzygiderli guralýandygyny, munuň bolsa daşary ýurtlar bilen söwda-ykdysady gatnaşyklary ösdürmäge ýardam edýändigini belledi. Döwlet Baştutanymyz wise-premýere «Hyzmatdaşlyk we ösüş» atly köpugurly halkara sergä gowy taýýarlyk görmegi hem-de ony ýokary derejede geçirmegi tabşyrdy.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Seýidowa şu ýylyň aprel aýynda geçiriljek esasy çäreleriň we medeni-durmuş maksatly binalaryň açylyp ulanmaga berilmeginiň Tertibi barada hasabat berdi.

Nygtalyşy ýaly, geljek aýyň dowamynda 2026-njy ýylyň “Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan — bedew batly at-myradyň mekany” ýyly diýlip yglan edilmegi, mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 35 ýyllygy, Bütindünýä saglyk güni, Türkmen bedewiniň milli baýramy mynasybetli dürli çäreleriň we dabaralaryň, şol sanda maslahatlaryň, sergileriň, döredijilik duşuşyklarynyň, wagyz-nesihat çäreleriniň, bäsleşikleriň geçirilmegi göz öňünde tutulýar. Yglan edilen döredijilik bäsleşikleriniň jemlerini jemlemek meýilleşdirilýär. Şeýle hem paýtagtymyzda “Turkmentravel — 2026” atly halkara syýahatçylyk sergisiniň we maslahatyň, Magtymguly adyndaky milli sazly drama teatrynda Maýa Kulyýewa adyndaky Türkmen milli konserwatoriýasynyň simfoniki orkestriniň baýramçylyk konsertiniň geçirilmegi göz öňünde tutulýar. Şunuň bilen baglylykda, wise-premýer döwlet Baştutanymyzyň garamagyna degişli teklibi hödürledi.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýurdumyzda aprel aýynda Bütindünýä saglyk güni, Türkmen bedewiniň milli baýramy mynasybetli geçiriljek we beýleki çärelere gowy taýýarlyk görmegiň möhümdigine ünsi çekdi. Şeýle-de döwlet Baştutanymyz wise-premýere medeni-durmuş maksatly binalaryň düýbüni tutmak hem-de ulanmaga bermek dabaralaryny ýokary derejede geçirmäge gowy taýýarlyk görmegi tabşyrdy.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Mämmedow ýurdumyzda ylmy barlaglaryň netijeliligini üpjün etmek boýunça pudagara toparyň mejlisini geçirmäge görülýän taýýarlyk barada hasabat berdi.

Bellenilişi ýaly, hormatly Prezidentimiziň beren tabşyryklaryndan ugur alnyp, häzirki wagtda bäsdeşlige ukyply, daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleri öndürmegiň ylmy esaslaryny we tehnologiýalaryny işläp düzmek, önümçilige ornaşdyrmak maksady bilen, milli maksatnamalarda, konsepsiýalarda, strategiýalarda kesgitlenen wezipelere laýyklykda degişli işler alnyp barylýar. Şunuň bilen bir hatarda, Türkmenistanyň Prezidentiniň Türkmenistanda ylmy-barlag işleriniň netijeliligini ýokarlandyrmak, Türkmenistanda ylmy barlaglaryň netijeliligini üpjün etmek boýunça pudagara topary döretmek hakynda Kararlaryndan gelip çykýan wezipeleri ýerine ýetirmek ugrunda zerur çäreler görülýär. Şunuň bilen baglylykda, wise-premýer döwlet Baştutanymyzyň garamagyna degişli teklibi hödürledi.

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, ýurdumyzda ylmy barlaglaryň netijeliligini ýokarlandyrmak üçin ähli şertleriň döredilýändigini belledi. Döwlet Baştutanymyz wise-premýere ylym ulgamyny mundan beýläk-de kämilleşdirmek boýunça alnyp barylýan işleri dowam etdirmegi tabşyrdy.

Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredow «Türkmenistan — Birleşen Milletler Guramasy» strategik maslahat beriş geňeşiniň nobatdaky mejlisine görülýän taýýarlyk barada hasabat berdi.

Bellenilişi ýaly, BMG bilen strategik hyzmatdaşlygy ösdürmek döwletimiziň daşary syýasatynyň esasy ugurlarynyň biridir. Şunuň bilen baglylykda, 2024-nji ýylyň martynda Türkmenistanyň Prezidentiniň Karary bilen «Türkmenistan — Birleşen Milletler Guramasy» strategik maslahat beriş geňeşi döredildi. Geňeşiň çäklerinde ýurdumyzyň Milletler Bileleşigi bilen parahatçylyk, howpsuzlyk, ykdysadyýet, durnukly ösüş, bilim, howanyň üýtgemegi, ynsanperwer syýasat ýaly ulgamlardaky hyzmatdaşlygynyň derwaýys meseleleri ara alnyp maslahatlaşylýar. Häzirki wagta çenli geňeşiň 4 mejlisi geçirildi. Şunuň bilen baglylykda, wise-premýer, daşary işler ministri 31-nji martda guraljak nobatdaky bäşinji mejlisiň gün tertibine giriziljek meseleler barada aýtdy.

Mejlisiň dowamynda Türkmenistanyň Durnukly ösüş maksatlaryny durmuşa geçirmek boýunça üçünji Meýletin milli synyny taýýarlamak meselesine seretmek göz öňünde tutulýar. Mälim bolşy ýaly, Türkmenistan dünýä döwletleriniň arasynda ilkinjileriň hatarynda Durnukly ösüş maksatlaryny milli derejede amala aşyryp başlady. Şeýle hem Durnukly ösüş maksatlaryny durmuşa geçirmek we degişli hasabatlary taýýarlamak boýunça pudagara topar döredildi. Bu ugurda ýurdumyzyň ilkinji Meýletin milli synyny taýýarlamak maksady bilen, türkmen wekiliýeti 2018-nji ýylda BMG-niň Ykdysady we Durmuş geňeşiniň (ECOSOC) howandarlygynda Nýu-Ýork şäherinde geçirilen Syýasy forumyň işine gatnaşdy. Şonuň netijesinde, 2019-njy we 2023-nji ýyllarda Birleşen Milletler Guramasynyň Ykdysady we Durmuş geňeşiniň Syýasy forumlarynyň çäklerinde Türkmenistan tarapyndan birinji hem-de ikinji Meýletin milli synlar hödürlenildi. Bu işleri ulgamlaýyn esasda dowam etdirmek üçin häzirki wagtda üçünji Meýletin milli synyň taslamasyny taýýarlamak boýunça degişli işler alnyp barylýar. Olaryň esasy ugurlaryna strategik maslahat beriş geňeşiniň nobatdaky mejlisiniň çäklerinde seretmek meýilleşdirilýär.

BMG-niň ýöriteleşdirilen edaralary bilen bilelikde metan zyňyndylaryny azaltmak, ýaşlar syýasaty ugurlarynda hyzmatdaşlyk maksatnamalarynyň taslamalaryny ara alyp maslahatlaşmak teklip edilýär. Mälim bolşy ýaly, 2023-nji ýylda Dubaýda geçirilen BMG-niň Howanyň üýtgemegi boýunça Çarçuwaly konwensiýasyna gatnaşyjy taraplaryň 28-nji mejlisinde Türkmenistan Ählumumy metan borçnamasyna goşulýandygyny yglan etdi. Şunuň bilen baglylykda, metan zyňyndylaryny azaltmak boýunça yzygiderli çäreleri durmuşa geçirmek maksady bilen, BMG tarapyndan maksatnamanyň taslamasy taýýarlanyldy.

Ýurdumyzda ýaşlar syýasatyna döwletimiz tarapyndan aýratyn üns berilýär. Hususan-da, “Türkmenistanyň ýaşlarynyň halkara hyzmatdaşlygynyň 2023 — 2030-njy ýyllar üçin Strategiýasy” kabul edildi, 2021 — 2025-nji ýyllarda ýaşlar syýasaty boýunça Döwlet maksatnamasy üstünlikli durmuşa geçirildi. Mundan başga-da, Türkmenistanyň başlangyjy boýunça Merkezi Aziýa döwletleriniň ýaşlar dialogy döredildi. Ol halkara gün tertibiniň “Ýaşlar, parahatçylyk we howpsuzlyk” ugurlaryny öňe sürmäge gönükdirilendir. Şunuň bilen baglylykda, strategik maslahat beriş geňeşiniň mejlisinde 2026 — 2028-nji ýyllara niýetlenen “Ýaşlar, parahatçylyk we howpsuzlyk” atly maksatnamanyň taslamasyny ara alyp maslahatlaşmak göz öňünde tutulýar. Bu maksatnama ýaşlary goldamak, olaryň sebit we halkara derejedäki çärelere işjeň gatnaşmagyny üpjün etmek üçin berk esas bolar. Häzirki wagtda BMG bilen bilelikde maksatnamanyň taslamasyny taýýarlamak boýunça gutarnykly işler alnyp barylýar.

Mälim bolşy ýaly, Gahryman Arkadagymyzyň başlangyjy esasynda 2015-nji ýylda Türkmenistanyň Hökümeti bilen Birleşen Milletler Guramasynyň Bilim, ylym we medeniýet meseleleri boýunça guramasynyň (ÝUNESKO) arasynda Maksatlaýyn gaznany döretmek hakynda Çarçuwaly ylalaşyga gol çekildi. Şeýle hem guramanyň edaralary bilen hyzmatdaşlykda taýýarlanylan we degişli tertipde ylalaşylan resminamalara gol çekmek teklip edilýär. Şunuň bilen baglylykda, 2026-njy ýyl üçin öňünden ylalaşylan birnäçe resminamalar taýýarlanyldy.

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, Türkmenistan bilen BMG-niň arasyndaky gatnaşyklaryň yzygiderli ösdürilýändigini belledi. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz «Türkmenistan — Birleşen Milletler Guramasy» strategik maslahat beriş geňeşiniň mejlisini geçirmek bilen bagly taýýarlanan teklipleri makullap, wise-premýer, daşary işler ministrine degişli işleri geçirmegi tabşyrdy.

Soňra hormatly Prezidentimiz Ministrler Kabinetiniň agzalaryna ýüzlenip, 29-njy martda Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň döredilmegine 5 ýyl dolýandygyny belledi. “Haýyr-sahawat gaznasy döredilen wagtyndan bäri abraýly halkara guramalar bilen ýakyndan hyzmatdaşlyk edýär” diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy. Arkadagly Gahryman Serdarymyz bu ugurdaky halkara hyzmatdaşlygy berkitmäge goşan uly şahsy goşantlaryny nazara alyp, käbir halkara guramalaryň wekillerini Türkmenistanyň «Arkadag» medaly bilen sylaglamak hakynda Permana gol çekdi.

Pursatdan peýdalanyp, döwlet Baştutanymyz Gahryman Arkadagymyzy, ähli halkymyzy Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň döredilmeginiň 5 ýyllygy bilen tüýs ýürekden gutlady.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredow mejlise gatnaşyjylaryň adyndan Milli Liderimizi hem-de hormatly Prezidentimizi gaznanyň döredilmeginiň şanly senesi bilen tüýs ýürekden gutlady.

Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Annaýew aragatnaşyk pudagyny döwrebaplaşdyrmak, sanly ulgamy ösdürmek boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.

Bellenilişi ýaly, “Türkmenpoçta” poçta aragatnaşyk kompaniýasyny Bütindünýä poçta birleşiginiň “IPS” halkara sanly ulgamyna birikdirmek boýunça netijeli işler amala aşyrylýar. Munuň özi ýurdumyzyň poçta ulgamynyň bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmaga, dünýäniň iri elektron söwda platformalary arkaly utgaşykly işi hem-de olar bilen göni hyzmatdaşlygy täze derejede ýola goýmaga giň mümkinçilikleri döredýär.

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, ýurdumyzda sanly ykdysadyýeti ösdürmek we döwrebap logistika düzümini kemala getirmek boýunça netijeli işleriň alnyp barylýandygyny aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz wise-premýere aragatnaşyk pudagyny döwrebaplaşdyrmak, poçta amallaryny kämilleşdirmek babatda işleri dowam etdirmegi tabşyrdy.

Mejlisde döwlet durmuşyna degişli başga-da birnäçe möhüm meselelere seredildi we olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň sanly ulgam arkaly geçirilen mejlisini jemläp, oňa gatnaşanlara berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny, berkarar Watanymyzyň gülläp ösmegi ugrunda alyp barýan işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdi.

Habaryň resmi çeşmesi: (“Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi” web-saýty)

«Gender deňligini ilerletmek: gender deňligi we gender zorlugyna garşy göreşmekde kanunçylyk esaslaryny berkitmek boýunça Parlamentara dialogy» atly maslahatyň jemlerine bagyşlanyp geçirilen çärede Birleşen Milletler Guramasynyň Ilat gaznasynyň (UNFPA) Türkmenistandaky wekilhanasynyň ýolbaşçysy Kemal Goşlyýew, Ilat we ösüş boýunça parlamentarileriň Aziýa forumynyň ýerine ýetiriji direktory Farruh Usmonow, Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň Milli merkeziniň başlygy, Türkmenistanyň Zenanlar birleşiginiň Merkezi Geňeşiniň başlygy Oguljennet Berdiliýewa, Türkmenistanyň Mejlisiniň Ylym, bilim, medeniýet we ýaşlar syýasaty baradaky komitetiniň başlygy Baýramgözel Myradowa çykyş etdiler.

Kemal Goşlyýew – Birleşen Milletler Guramasynyň Ilat Gaznasynyň (UNFPA) Türkmenistandaky wekilhanasynyň ýolbaşçysy: 

Kemal Goşlyýew öz çykyşynda, ilki bilen, bu halkara maslahatyň ýokary derejede guramaçylykly geçirilendigi üçin türkmen tarapyna we maslahatyň işine gatnaşyjylara hoşallyk sözlerini beýan etdi we zenanlaryň hukuklaryny we mümkinçiliklerini giňeltmek, gender deňligini üpjün etmek, kanun çykaryjylaryň dünýä derejesinde tagallalaryny birleşdirmek boýunça alnyp barylýan işlere ýokary baha berdi.

Milli aýratynlyklara garamazdan, ýurtlaryň maksatlarynyň birdigini bellemek bilen, zenanlara garşy zorlugyň öňüni almagyň diňe bir hukuk meselesi däl-de, eýsem, durnukly ösüşiň esasy şertidigine ünsi çekdi. Howpsuzlyk we deňlik bolmazdan, durnukly ösüş maksatlaryna ýetmegiň mümkin däldigini, zenanlaryň hukuklaryny goramak boýunça her bir ädimiň ykdysady durnuklylyga we tutuş sebitiň jemgyýetçilik abadançylygyna goşantdygyny belledi.

Farruh Usmonow – Ilat we ösüş boýunça parlamentarileriň Aziýa forumynyň ýerine ýetiriji direktory:

Farruh Usmonow çykyşynda Ilat we ösüş boýunça parlamentarileriň Aziýa forumynyň 40 ýyldan gowrak wagt bäri parlamentarileriň işini goldap gelýändigini belledi.

Şeýle-de bu maslahatyň gender deňligini üpjün etmek meselesini Aziýa we Ýewropa ýurtlarynyň parlamentarileri bilen bilelikde ara alyp maslahatlaşmak üçin amatly meýdança bolup çykyş edýändigini, onuň dowamynda gatnaşyjylaryň dürli tejribeler bilen paýlaşandygyny we gender deňligini üpjün etmek boýunça şahsy hem-de bilelikdäki tagallalaryny görkezendigini nygtady. Ilat we ösüş boýunça parlamentarileriň Aziýa forumynyň gender deňligini üpjün etmek meselesine aýratyn üns berýändigi hem-de bu meseläni ilerletmek ugrunda işjeň çykyş edýändigini aýtdy.

Ilat we ösüş boýunça parlamentarileriň Aziýa forumynyň gender deňligi boýunça iş alyp barýandygyny, oňa agza döwletleri degişli kanunlary kabul etmäge ýa-da kämilleşdirmäge, raýat jemgyýeti bilen hyzmatdaşlygy ösdürmäge hem-de beýleki degişli taraplar bilen hyzmatdaşlygy giňeltmäge çagyrýandygyny aýratyn nygtady. 

Şunuň bilen baglylykda, zenanlaryň öz mümkinçiliklerini doly açyp görkezmegi üçin olaryň bilim ulgamyna deň elýeterliligi üpjün edilmelidigi, howpsuz bilim gurşawynyň döredilmelidigi, olaryň zähmet bazaryna gatnaşygynyň giňeldilmegi we telekeçiligi ösdürmegiň goldanylmalydygy barada durup geçdi. 

Bu ugurda parlamentarileriň ornunyň has möhüm bolup durýandygy hem-de milli we halkara derejede dialogy dowam etdirmek üçin netijeli meýdança hökmünde çykyş etmäge hemişe taýýardygy barada nygtady. 

Oguljennet Berdiliýewa – Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň Milli merkeziniň başlygy, Türkmenistanyň Zenanlar birleşiginiň Merkezi Geňeşiniň başlygy:

Oguljennet Berdiliýewa öz çykyşynda Türkmenistanda zenanlaryň deň hukuklaryny we mümkinçiliklerini üpjün etmek meselelerine döwlet derejesinde aýratyn ähmiýet berilýändigini belledi. Ýurdumyzyň bu ugurdaky kanunçylygynyň binýady yzygiderli kämilleşdirilýär, maşgala institutyny goldamak, eneligi we çagalygy goramak, şeýle hem zenanlaryň jemgyýetçilik durmuşynyň ähli ugurlaryna gatnaşygyny giňeltmek boýunça milli maksatnamalar üstünlikli amala aşyrylýar.

Türkmenistan häzirki wagtda zenanlaryň jemgyýetdäki ornuna bagyşlanan halkara gepleşikleriň möhüm meýdançasyna öwrülýär. Şeýlelikde, deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan ýurtlar boýunça BMG-niň Üçünji maslahatynyň çäklerinde ýurdumyzda zenan liderleriniň forumy geçirildi. Bu forum dürli ýurtlaryň wekillerini birleşdirip, zenanlaryň mümkinçiliklerini giňeltmegiň möhüm meselelerini ara alyp maslahatlaşmaga mümkinçilik berdi.

Şeýle hem Türkmenistanda «Häzirki jemgyýetde zenanlaryň orny: durnukly ösüş maksatlaryna ýetmek ýolunda halkara hyzmatdaşlygyň ösüşi» atly halkara maslahat geçirildi. Bu çäre tejribe alyşmak we hyzmatdaşlygy berkitmek üçin möhüm meýdança boldy.

Şu günki maslahatyň netijeleriniň, öňe sürlen pikirleriň we teklipleriň halkara hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmäge hem-de zenanlar we erkekler üçin deň hukuklary we mümkinçilikleri üpjün etmek boýunça kanunçylyk mehanizmlerini kämilleşdirmäge ýardam etjekdigi nygtaldy.

Baýramgözel Myradowa – Türkmenistanyň Mejlisiniň Ylym, bilim, medeniýet we ýaşlar syýasaty baradaky komitetiniň başlygy:

Baýramgözel Myradowa öz çykyşynda bu maslahat Türkmenistanyň oňyn tejribesini dünýä jemgyýetçiligine ýetirmek, möhüm başlangyçlary goldamak hem-de olary amaly taýdan durmuşa geçirmek üçin netijeli meýdança boldy diýip, belledi.

Hormatly Prezidentimiz dünýä ýurtlary bilen parlamentara hyzmatdaşlygy giňeltmäge aýratyn ähmiýet berýär. Şonuň netijesinde netijeli ösdürilýän parlamentara gatnaşyklary halklaryň we döwletleriň arasynda dostlukly gatnaşyklary täze derejä çykarmaga ýardam edýär. Türkmenistanyň Mejlisiniň alyp barýan işleri parlament diplomatiýasynyň üsti bilen ýurdumyzyň öňe sürýän oňyn başlangyçlaryny halkara jemgyýetçiligine ýetirmäge we hemişelik Bitaraplyk ýörelgelerini giňden wagyz etmäge gönükdirilendir.

Parlamentara dialogyň çäklerinde geçirilen ara alyp maslahatlaşmalar gender deňligi çygrynda hyzmatdaşlygyň netijeliligini ýokarlandyrmaga, kanunçylyk işinde tejribe alyşmaga hem-de bu gender deňligi boýunça anyk ugurlary kesgitlemäge ýardam berendigini nygtap geçdi.

Şu günki maslahatda öňe sürlen pikirleriň, teklipleriň we bilelikdäki başlangyçlaryň zenanlaryň syýasy we ykdysady mümkinçiliklerini giňeltmäge, zähmet gatnaşyklaryny we ýaşaýyş şertlerini gowulandyrmaga, olaryň hukuklaryny ygtybarly goramaga gönükdirilen çäreleriň öz netijeliligini görkezendigini, bu dialogyň hyzmatdaş ýurtlaryň parlamentleriniň arasynda tejribe alyşmagy we hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de berkitmäge ýardam berjekdigine ynam bildirildi.

Gender deňligi diňe bir zenanlaryň hukuklaryny goramak däl-de, eýsem, demokratik, durnukly we adalatly jemgyýeti gurmagyň esasy binýadydyr. Ol jemgyýetiň ähli ugurlarynda erkekler we zenanlar üçin deň mümkinçilikleriň bolmagyny, ýurduň ykdysady ösüşine deň goşant goşulmagyny, döwlet dolandyrylyşyna işjeň gatnaşmagy we adam maýasyna deň hukugy üpjün etmegi göz öňünde tutýar.

Häzirki döwürde gender deňligini üpjün etmek adam hukuklarynyň we azatlyklarynyň berjaý edilmeginiň möhüm görkezijileriniň biridir. Şonuň üçin bu ugurda alnyp barylýan döwlet syýasaty we jemgyýetçilik başlangyçlary diňe bir zenanlar üçin däl, eýsem her bir adamyň bagtyýar durmuşy we ýurduň ýagty geljegi üçin strategik ähmiýete eýedir diýip belledi.

«Gender deňligini ilerletmek: gender deňligi we gender zorlugyna garşy göreşmekde kanunçylyk esaslaryny berkitmek boýunça Parlamentara dialogy» atly maslahatyň «Jebir çekenleriň bähbitlerine we adam hukuklarynyň berjaý edilmegine esaslanýan kanunçylyk kadalarynyň kämilleşdirilmegini üpjün etmek» atly 4-nji mejlisi geçirildi.

Maslahatyň 4-nji mejlisinde Aziýanyň Ilat we Ösüş boýunça Assosiasiýasynyň Başlygynyň orunbasary, Baş sekretary Kiýoko Ikegami alyp bardy we onuň dowamynda çykyş etdi. Şeýle hem mejlisde Türkmenistanyň Mejlisiniň Kada-kanunçylyk baradaky komitetiniň agzasy J.Öwekowa çykyş etdi.

Kiýoko Ikegami – Aziýanyň Ilat we Ösüş boýunça Assosiasiýasynyň Başlygynyň orunbasary, Baş sekretary:

Kiýoko Ikegami çykyşynda gender deňligi we gender zorlugyna garşy göreşmek meseleleriniň diňe bir hukuk ulgamy bilen çäklenmeýändigini hem-de jemgyýetiň ösüşi, howpsuzlygy we durnuklylygy bilen gönüden-göni baglydygyny nygtady. 

Şunuň bilen baglylykda, ol Ýaponiýanyň tejribesini açyp görkezmek bilen, döwlet syýasatynyň we kanunçylygyň, ilkinji nobatda zenanlary goramaga gönükdirilendigini aýtdy. Şeýle hem häzirki wagtda Ýaponiýada gender deňligi babatda kanunçylyk ulgamynyň birnäçe ugurlar boýunça ösdürilýändigini, bu ugurlar boýunça aýratyn kanunlar kabul edilip, gorag gurallarynyň döredilendigini belledi. 

Häzirki wagtda gender deňligini üpjün etmegiň we gender zorlugyna garşy göreşmegiň diňe bir aýratyn kanunlaryň kabul edilmegini däl-de, eýsem, toplumlaýyn we bitewi çemeleşmäni talap edýändigini aýdyp, şeýle çemeleşmäniň gender deňligini üpjün edýän bitewi kanunçylyk; maglumatlaryň bitewi ulgamda ýygnalmagy we seljerilmegi; ýaşlar üçin bilim we öňüni alyş çäreleriniň geçirilmegi; döwlet edaralarynyň we jemgyýetçilik birleşikleriniň hyzmatdaşlygyny ösdürmek ýaly birnäçe ugurlary öz içine alýandygy barada durup geçdi. Gender deňligini üpjün etmekde ýurtlaryň parlamentlerine möhüm ornuň degişlidigini nygtady.

J.Öwekowa – Türkmenistanyň Mejlisiniň Kada-kanunçylyk baradaky komitetiniň agzasy:

Ýurdumyzyň milli Parlamentiniň wekili öz çykyşynda adam hukuklaryny goramak ulgamynyň ösdürilmeginiň yzygiderli dowam edýän, ynsanperwerlik ýörelgelerine esaslanýan kanunçylygyň kämilleşdirilmegini talap edýändigini bellemek bilen, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda Türkmenistanda adam we raýat hukuklarynyň hem-de azatlyklarynyň halkara hukugyň umumy ykrar edilen kadalaryna laýyklykda ykrar edilýändigini we Türkmenistanyň Konstitusiýasy hem-de kanunlary arkaly kepillendirilýändigini nygtady. 

Adam hukuklaryny üpjün etmek, goramak we berjaý etmek Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridir. Bu ugurda amala aşyrylýan özgertmeler adamlaryň ýaşaýyş şertlerini gowulandyrmaga gönükdirilendir. Türkmenistanyň milli kanunçylygynda halkara hukugyň kadalary yzygiderli ornaşdyrylýar, şeýle hem kanunçylygy mundan beýläk-de kämilleşdirmek boýunça täze wezipeler kesgitlenilýär.

Türkmenistanda kanunçylygyň kämilleşdirilmegi Konstitusiýanyň esasynda amala aşyrylýar. Adam hukuklaryna degişli kanunçylyk özgertmeleri häzirki wagtda «Türkmenistanyň adam hukuklary boýunça 2026–2030-njy ýyllar üçin Milli hereket meýilnamasynyň» işlenip taýýarlanylmagy bilen dowam etdirilýär. Türkmenistan raýatsyzlygy ýok etmekde öňdebaryjy ýurtlaryň biridir we bu babatda BMG tarapyndan degişli şahadatnama bilen sylaglandy. 

Türkmenistan gender syýasatyny durmuşa geçirmekde hem möhüm çäreleri amala aşyrýar we bu ugurda halkara guramalar bilen hyzmatdaşlyk etmekde netijeli işleri alyp barýar. 

«Gender deňligini ilerletmek: gender deňligi we gender zorlugyna garşy göreşmekde kanunçylyk esaslaryny berkitmek boýunça Parlamentara dialogy» atly maslahatyň «Gender zorlugynyň öňüni almak – durnukly ösüşiň şerti hökmünde» atly 3-nji mejlisi geçirildi.

Türkmenistanyň Mejlisiniň Adam hukuklaryny we azatlyklaryny goramak baradaky komitetiniň agzasy M.Diwanowanyň alyp barmagynda geçirilen 3-nji mejlisde Gyrgyz Respublikasynyň Parlamentiniň agzasy, Kazyýet-hukuk meseleleri, hukuk tertibi, jenaýatçylyga we korrupsiýa garşy göreşmek baradaky komitetiniň başlygy Bolotbek Borbiýew, Türkiýe Respublikasynyň Parlamentiniň agzasy Ýusuf Ahlatçy, Özbegistan Respublikasynyň Senatynyň Ýaşlar, zenanlar, medeniýet we sport meseleleri baradaky komitetiniň başlygy Orzigul Kozihonowa çykyş etdiler.

Bolotbek Borbiýew – Gyrgyz Respublikasynyň Parlamentiniň agzasy, Kazyýet-hukuk meseleleri, hukuk tertibi, jenaýatçylyga we korrupsiýa garşy göreşmek baradaky komitetiniň başlygy:

 Bolotbek Borkiýew öz çykyşynda türkmen tarapyna mähirli kabul edilendigi üçin hem-de şeýle möhüm parlamentara dialoga gatnaşmaga we bu ähmiýetli meýdançada çykyş etmäge döredilen mümkinçilik üçin minnetdarlygyny beýan etdi. 

Gyrgyz Respublikasynyň CEDAW Konwensiýasyny 1997-nji ýylda tassyklandygyny we şondan bäri ony zenanlaryň hukuklaryny goramak boýunça halkara standartlaryň binýady hökmünde kabul edýändigini, döwlet dolandyryş ulgamlarynda zenanlaryň gatnaşygynyň ýokary bolmagynyň döwlet institutlarynyň has açyk, netijeli we inklýuziw bolmagyna getirýändigini belledi. 

Zenanlaryň hukuklarynyň goralmagynyň diňe bir halkara borçnama däl-de, eýsem, durnukly ösüşiň we jemgyýetçilik abadançylygynyň esasy bolup durýandygyna ünsi çekmek bilen, şu günki dialogyň hyzmatdaşlygy giňeltmäge we täze mümkinçilikleri döretmäge uly ýardam etjekdigine ynam bildirdi.

Ýusuf Ahlatçy – Türkiýe Respublikasynyň Parlamentiniň agzasy: 

Ýusuf Ahlatçy Türkmenistanyň paýtagty Aşgabat şäherinde geçirilýän şu günki Parlamentara dialogyň halkara ähmiýetini bellemek bilen, onda çykyş etmäge döredilen mümkinçilik üçin hoşallygyny beýan etdi.

Zenanlaryň hukuklarynyň güýçlendirilmeginiň we mümkinçilikleriniň deňliginiň üpjün edilmeginiň jemgyýetiň abadançylygy üçin esasy zerurlykdygyny aýdyp, bu ugurdaky kanunçylyk binýadyny pugtalandyrmagyň, halkara tejribäniň öwrenilmeginiň, özara pikir alyşmalaryň ähmiýetine ünsi çekdi hem-de Türkiýäniň milli tejribesi bilen tanyşdyrdy. 

Aşgabatda geçirilýän halkara maslahatyň ýurtlaryň bu ugurdaky milli  kanunçylygyny halkara ülňülere laýyk getirmek boýunça tejribe alyşmak üçin taryhy mümkinçilikdigini belledi. 

Orzigul Kozihonowa – Özbegistan Respublikasynyň Senatynyň Ýaşlar, zenanlar, medeniýet we sport meseleleri baradaky komitetiniň başlygy: 

Orzigul Kozihonowa öz çykyşynda şeýle dialoglaryň sebitde hyzmatdaşlygy berkitmäge, giňişleýin pikir alyşmalary guramaga hem-de degişli teklipleri we maslahatlary taýýarlamaga ýardam berjekdigine ynam bildirdi.

Häzirki döwürde gender deňligini üpjün etmegiň we zenanlaryň hukuklaryny goramagyň halkara jemgyýetçiliginiň öňünde durýan ileri tutulýan wezipeleriň biridigini, şeýlelikde, gender zorlugyna garşy göreşiň diňe bir sosial däl, eýsem, hukuk we syýasy ähmiýetli mesele bolup durýandygyny belledi.

Özbegistanda zenanlaryň mertebesini ýokarlandyrmak, olaryň hukuklaryny ygtybarly üpjün etmek, zenanlary we çagalary zorlukdan goramak, bu ugurda milli kanunçylygy tapgyrlaýyn kämilleşdirmek boýunça alnyp barylýan işler bilen tanyşdyrdy. Şeýle hem gender zorlugyna garşy göreşmekde toplumlaýyn çemeleşmeleriň zerurlygy, bu işde parlamentleriň eýeleýän möhüm orny barada durup geçdi.

«Gender deňligini ilerletmek: gender deňligi we gender zorlugyna garşy göreşmekde kanunçylyk esaslaryny berkitmek boýunça Parlamentara dialogy» atly maslahatyň «Tassyklamakdan durmuşa geçirmäge: Parlamentariler hasabatlylygyň binagäri hökmünde-ýetilen sepgitler we öňde duran wezipeler» atly 2-nji mejlisi geçirildi.

BMG-niň Ilat Gaznasynyň Gazagystandaky wekili, Türkmenistan we Gyrgyz Respublikasy boýunça ýurt direktory Çinwe Ogbonnanyň alyp barmagynda geçirilen 2-nji mejlisde Gruziýanyň Parlamentiniň agzasy Eka Sepaşwili, Demirgazyk Makedoniýanyň Parlamentiniň agzasy, zenanlar we erkekler üçin deň mümkinçilikler komitetiniň agzasy Lidiýa Petkoska, Täjigistan Respublikasynyň Parlamentiniň agzasy, halkara gatnaşyklary, jemgyýetçilik birleşikleri we maglumat baradaky komitetiniň başlygynyň orunbasary Suraýo Dustmurodzoda çykyş etdiler.

Eka Sepaşwili – Gruziýanyň Parlamentiniň agzasy:

Eka Sepaşwili öz çykyşynda Gruziýada gender deňligi babatda amala aşyrylýan işleri bellemek bilen, ähli ýurtlarda bu ugurda giň gerimli tagallalaryň edilýändigini hem-de gender deňligini üpjün etmek we jemgyýetiň ösüşi üçin bilim, saglyk we ykdysadyýet ýaly ugurlaryň örän möhümdigini belledi. Gruziýanyň zenanlaryň meselelerine degişli ähli halkara konwensiýalara goşulandygy, ýurduň Parlamentinde zenanlar we çagalar boýunça täze komitetiň döredilendigi,  terminologiýa giňişleýin täzeden seredilmeginiň kanunçylyk özgertmeleriniň möhüm ugry bolup durýandygy, şunuň bilen baglylykda, kanunçylyga zenanlar bilen erkekleriň deňligini takyk beýan edýän düşünjeleriň girizilendigi barada durup geçdi. 

Lidiýa Petkoska – Demirgazyk Makedoniýanyň Parlamentiniň agzasy, Zenanlar we erkekler üçin deň mümkinçilikler komitetiniň agzasy:

Lidiýa Petkoska öz çykyşynda ýurdunda geçirilen soňky parlament saýlawlarynda zenanlaryň jemgyýetdäki ornunyň ep-esli ýokarlanandygy, zenanlaryň deňligi ugrunda çykyş edýän resmi däl meýdança bolup durýan zenan parlamentarileriň klubunyň döredilendigi barada aýtdy.

Şu günki halkara maslahatyň güneşli türkmen ülkesi, şeýle hem Türkmenistanyň, sebit ýurtlarynyň kanun çykaryjylyk we parlament işi bilen tanyşmaga, tejribe alyşmaga amatly meýdança bolup çykyş edýändigini belledi.

Suraýo Dustmurodzoda – Täjigistan Respublikasynyň Parlamentiniň agzasy, halkara gatnaşyklary, jemgyýetçilik birleşikleri we maglumat baradaky komitetiniň başlygynyň orunbasary: 

Suraýo Dustmurodzoda öz çykyşynda Täjigistanda gender deňligini üpjün etmegiň kanunçylyk binýadyny pugtalandyrmak boýunça alnyp barylýan işler barada durup geçdi. Şeýle hem zenanlaryň ýurduň syýasy-jemgyýetçilik durmuşynda eýeleýän orny, ykdysadyýetiň dürli pudaklaryna gatnaşmagy bilen bagly mysallar arkaly tanyşdyrdy.

Şu günki maslahatyň bu ugurdaky kanunçylygy kämilleşdirmekde milli tejribeler bilen tanyşmaga, tejribe alyşmaga giň mümkinçilikleri döredendigini belledi.

Türkmenistanyň Mejlisi bilen Birleşen Milletler Guramasynyň Ilat Gaznasynyň (UNFPA)  bilelikde geçirýän «Gender deňligini ilerletmek: gender deňligi we gender zorlugyna garşy göreşmekde kanunçylyk esaslaryny berkitmek boýunça Parlamentara dialogy» atly maslahatynyň «Gender deňligini hem-de zenanlaryň hukuklaryny ilerletmekde halkara kanunçylyk kadalarynyň esaslary we olaryň ýerine ýetirilmeginde parlamentleriň orny» atly 1-nji mejlisi geçirildi.

Maslahatyň 1-nji mejlisinde BMG-niň Adam hukuklary baradaky Ýokary komissarynyň müdirliginiň wekili, CEDAW Komitetiniň agzasy Mariann Mikko çykyş etdi. Ol öz çykyşynda ýokary derejede geçirilýän maslahatda özara tejribe alyşmak arkaly, gender deňligini ilerletmekde täze mümkinçilikleri döretmek, zenanlaryň hukuklaryny goramak babatynda halkara kanunçylyk kadalaryny kämilleşdirmek, hemmeleriň deňhukuklylygyny ykrar edýän halkara ylalaşyklaryň ornuny has hem pugtalandyrmak, şeýle hem zenanlaryň jemgyýetiň ähli ugurlaryna gatnaşmagy boýunça bilelikdäki tagallalar barada giňişleýin belläp geçdi.

Şeýle-de maslahata gatnaşyjylar gender deňligini üpjün etmegiň halkara hukuk binýady hem-de ony ýerine ýetirmekde we kämilleşdirmekde parlamentara hyzmatdaşlygyň orny barada özara pikir alyşdylar.