Özbegistan Respublikasynyň Samarkant şäherinde geçirilýän «Merkezi Aziýa-Ýewropa Bileleşigi» birinji Parlamentara forumynyň mejlisleri «Merkezi Aziýa-Ýewropa Bileleşigi syýasy dialogynyň häzirki ýagdaýy we hyzmatdaşlygy ösdürmekde parlamentleriň orny», «Sebitiň ykdysady özara baglanyşygy, durnukly ösüşi we «ýaşyl» özgerişi» we «Kanunyň hökmürowanlygy, sanly özgerişlik we inklýuziw dolandyryş» atly temalarda geçdi. 

Türkmenistanyň Mejlisiniň wekilleri üç ugry öz içine alýan mejlisleriň işine gatnaşyp, häzirki wagtda şeýle formatdaky hyzmatdaşlygyň çäklerinde parahatçylygy we howpsuzlygy hem-de ekologiýa abadançylygyny üpjün etmek, hyzmatdaşlygyň hukuk esaslaryny berkitmek, ulag geçirijilerini döretmek we giňeltmek, maýa goýum taslamalaryny amala aşyrmak, energiýa serişdeleriniň elýeterliligini gazanmak, ylym-bilim, syýahatçylyk ýaly ugurlarda işleri kämilleşdirmek bilen baglylykda, ýurdumyzda üstünlikli durmuşa geçirilýän maksatnamalar we taslamalar barada belläp geçdiler. 

Foruma gatnaşyjylar halklaryň arasyndaky dostluk köprüleriniň, özara ynanyşmagyň berkidilmeginde, durnukly maýa goýum we ynsanperwer hyzmatdaşlygyň ösdürilmeginde institusional hyzmatdaşlyk mehanizmleriniň giňeldilmeginde parlament diplomatiýasynyň ähmiýeti barada nygtadylar. 

– Berkarar döwletimiziň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyzyň hem-de hormatly Prezidentimiz Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň parasatly baştutanlygynda ýurdumyzda zenan mertebesi has-da belende göterilip, mukaddeslige deňelýär. Türkmen jemgyýetinde zenanlaryň aýratyn ornunyň bolandygyny biziň şöhratly taryhymyz güwä geçýär. Geçmişde bedew ata atlanyp ýurt goramaga gatnaşan, dünýä ylmyna özüniň mynasyp goşandyny goşan halkymyzyň taryhynda öçmejek yz goýan meşhur zenan şahsyýetlerimiziň bolmagy bizi diýseň buýsandyrýar. 

Häzirki döwürde zenanlarymyz ýurdumyzyň ösüşlerine uly goşant goşmak bilen, özleriniň ukyp başarnyklaryny halal zähmete siňdirýärler. Gahryman Arkadagymyzyň tagallasy bilen döredilen «Galkynyş» milli at üstündäki oýunlar toparymyzyň düzüminde-de gyzlaryň bolmagy hem muňa aýdyň subutnama bolup durýar.

Men «Galkynyş» milli at üstündäki oýunlar toparyndan gözbaş alan zähmet, durmuş ýolumy Arkadag şäherinde ýerleşýän Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň şa gadamy bilen açylyp ulanylmaga berlen Aba Annaýew adyndaky Halkara atçylyk akademiýasynda dowam edýärin. Akademiýada atşynaslyk hünäriniň dürli ugurlary boýunça gyzlaryň hem bilim almagy bizi begendirýär we buýsandyrýar. 

Türkmen halky üçin zenan waspy hemişe dillerde dessandyr. Zenan dünýäniň görküdir. Diňe zenan bilen bu barlyk many-mazmuna eýe bolýar. Sebäbi zenan – ene, zenan – mähriban uýa, zenan – wepasy bilen ojaklaryň agzybirligini gorap saklaýan maşgalanyň sütünidir.

– Türkmen zenanlarynyň jemgyýetdäki mynasyp orny hakynda gürrüň edilende, ilki bilen, dürli kärdäki zenanlaryň müňlerçesini özüne birleşdirýän Türkmenistanyň Zenanlar birleşiginiň bu babatda uly güýç bolup durýandygyny bellemeli. Şolaryň hatarynda telekeçi zenanlaryň bolmagy diýseň buýsandyrýar. Bu günki gün Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalary bolan işewür zenanlaryň sany barha artýar. Olaryň asylly zähmetini kiçi we orta telekeçiligiň ähli ugurlarynda — hyzmatlar ulgamynda, syýahatçylykda, ylymda, haryt önümçiliginde, çeper el hünärinde görmek bolýar. 

Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe Gahryman Arkadagymyz, Arkadagly Gahryman Serdarymyz tarapyndan döredilýän ýeňillikli şertler, yzygiderli berilýän goldaw-hemaýatlar biz – telekeçi  zenanlaryň täzeçil, döredijilikli we ýokary öndürijilikli işläp, milli ykdysadyýetimiziň bedew batly ösüşlerine mynasyp goşant goşmagymyza ruhy güýç berýär.

Ýurdumyzyň hususy pudagynda milli keşdeçilik sungatynyň täze, döwrebap görnüşlerini döredip, çeper el işleriniň ajaýyp nusgalaryny diňe bir ýurdumyzyň çägine däl, eýsem, dünýä ýüzüne ýaýmak üçin ähli mümkinçilikler döredilýär. 

Hormatly Prezidentimiziň peşgeş eden täze taryhy döwründe hususy kärhanamyzyň gelin-gyzlarynyň çeper elleri bilen döredýän ajaýyp senedi bu gün dünýä ýüzüne aýlanýar. 

Ajaýyp keşdeler halkymyzyň ýaşaýyş-durmuşynda, däp-dessurlarynda, urp-adatlarynda, ynanç-yrymlarynda asyrlarboýy ýaşap gelýär. Bu hakykata biz Gahryman Arkadagymyzyň eziz käbesi, Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň mähriban enesi Ogulabat ejäniň ýürek mährini siňdirip, sünnäläp bejeren ajaýyp kürtesiniň mysalynda hem göz ýetirýäris. Täsin nagyşlary, nepis örülen alajalary bilen ýaşlar üçin nusgalyk bolan owadan milli lybas häzirki wagtda Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýiniň ajaýyp bezegine öwrüldi.

Bizi döredijilikli işlere ruhlandyryp, milli lybaslarymyzy dünýä ýaýmaga giň mümkinçilikleri döredýän Gahryman Arkadagymyza, Arkadagly Gahryman Serdarymyza köp sagbolsun aýdýaryn. 

Джалпа Ратна отметила, что для неё большая честь выступить на конференции, посвящённой роли женщин в современном обществе, которая проводится в рамках года «Независимый нейтральный Туркменистан – Родина целеустремлённых крылатых скакунов». 

Отметив, что роль женщин в обществе возрастает, она подчеркнула, что достижения женщин и девочек сегодня – это реальность, и последние десятилетия явно это подтверждают. Она отметила, что у девочек во всём мире больше шансов посещать школу, чем когда-либо прежде, и что предотвращение детской смертности является приоритетом для правительств всех стран.

Отметив, что ЮНИСЕФ и его партнёры добиваются обнадёживающих результатов благодаря совместной работе, в  2024 году в рамках Плана действий ЮНИСЕФ по гендерным вопросам более 70 процентов глобальных целей в области гендерного равенства были достигнуты, что помогло расширить доступ к основным услугам и возможностям для миллионов женщин и девочек и является значительным достижением, улучшающим условия жизни и обеспечивающим светлое будущее.

Джалпа Ратна отметила, что для решения предстоящих проблем в этой области в будущем потребуются активное и эффективное сотрудничество и совместные усилия. Она высоко оценила сотрудничество ЮНИСЕФ с Меджлисом и другими государственными учреждениями страны. Она подчеркнула, что постоянный диалог и совместные усилия необходимы для поддержки образования женщин и девочек, защиты их прав и повышения их роли в обществе, что гендерное равенство — это не только вопрос справедливости, но и вопрос всестороннего развития, что когда девочки получают образование, экономика растёт, когда женщины участвуют в руководстве, общество становится более сплочённым и стабильным, а когда женщины и девочки находятся в безопасности, общество становится сильнее. Она отметила, что усилия в этой области оказывают положительное влияние не только на нынешнее, но и на будущие поколения.

Narine Saakýan şu möhüm çäräniň guralandygy üçin türkmen tarapyna hoşallygyny bildirmek bilen, oňa gatnaşmaga çakylyk alanyna örän şatdygyny aýtdy. 

​Zenanlaryň ykdysadyýetde, bilimde, ylymda, tehnologiýada we dolandyryşda möhüm orun eýeleýändiklerini, olaryň karar kabul etmeklige we jemgyýetçilik durmuşyna gatnaşmagynyň islendik milletiň durnuklylygyny we ösüşini berkidýändigini, zenanlaryň döwletiň we jemgyýetiň durmuşynda işjeňligini, doly gatnaşygyny öňe sürmek, adamzady has adalatly, hemmetaraplaýyn we durnukly geljege gönükdirýän ählumumy ýol kartasy bolan 2030-njy ýyla çenli Durnukly Ösüş Maksatnamasyna ýetmek üçin esasy şert bolup durýar.

​Birleşen Milletler Guramasynyň Ösüş Maksatnamasy (BMGÖM) gender deňligini ilerletmäge, zenanlaryň hukuklaryny we mümkinçiliklerini giňeltmäge doly ygrarlydyr. Döwrebap jemgyýet zenanlaryň sesiniň ähli derejelerdäki karar kabul ediş işlerinde eşidilmegini talap edýär. «Biz ýaş zenanlaryň göreldeli talyplardan ynamly syýasatçylara, diplomatlara we işewür zenanlara öwrülmek ýollaryna goldaw bermelidiris» – diýip belledi. Ol Türkmenistanda zenanlaryň bilimde, saglygy goraýyşda we sungatda eýeleýän orunlaryna guwanýandygyny beýan etdi. 

Zenanlaryň ýolbaşçylygyny goldamak,  durnuklylygy berkitmek üçin olaryň parahatçylyk döredijilik işlerine işjeň gatnaşmagyny üpjün etmek,  ýerli durmuş infrastrukturasyny berkitmek,  kemsitmelere we gender esasly zorluga garşy durmak; arassa energiýa we möhüm serişdelere deň elýeterliligi üpjün etmek ýaly ileri tutulýan ýörelgeleriň  Türkmenistanda ýurduň hukuk binýadyny berkitmek, institusional ukyplary ýokarlandyrmak hem-de zenanlaryň jemgyýetçilik we syýasy durmuşa gatnaşygyny giňeltmek baradaky dowamly tagallalar arkaly has-da berkidilýändigini belledi. 

​Şu günki çalt üýtgeýän dünýäde sanly tehnologiýalara deň elýeterlilik örän möhümdir. Türkmenistanyň Hökümeti bilen hyzmatdaşlykda, BMGÖM ýurduň durnukly sanly integrasiýasyny üpjün etmek üçin Emeli aň boýunça Milli strategiýanyň işlenip düzülmegine goldaw berýär. Biz bu işde sanly endikleri ösdürmäge we zenanlaryň ýokary tehnologiýaly pudaklara gatnaşmagyny üpjün etmäge aýratyn üns berýäris diýip belledi.

Ilçi «Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan – bedew batly at-myradyň mekany» diýen ylham beriji şygaryň belent maksatlary, güýji we öňegidişligi, milli ruhy-medeni gymmatlyklary alamatlandyrýandygyny, bu milli aýratynlyklaryň ýurtda aýal-gyzlaryň barha ösýän orny bilen hem aýrylmaz baglanyşyklydygyny belledi. Ol rowaýaty ahalteke bedewleriniň durnuklylygy we asyllylygy aňladyşy ýaly, türkmen aýal-gyzlary gözelliligi, näzikligi, edep-ekramlylygy alamatlandyrýarlar hem-de bilim, saglygy goraýyş, sport we beýleki ugurlarda jemgyýetde abraýly orunlary eýeleýärler. Soňky ýyllarda biz Türkmenistanyň Hökümetiniň aýal-gyzlaryň ygtyýarlyklaryny giňeltmäge, Birleşen Milletler Guramasy ýaly halkara guramalar bilen hyzmatdaşlykda olaryň syýasy we jemgyýetçilik durmuşyna işjeň gatnaşmagyny goldamaga berk ygrarlylygyna şaýat bolýarys.

Türkmenistanyň hormatly Prezidentiniň dürli pudaklarda aýal-gyzlaryň wekilçiligini artdyrmak boýunça başlangyçlarynyň ýurtda zenanlaryň ornunyň barha ýokarlanýandygynyň subutnamasy bolup durýandygyny nygtady.

Palestina jemgyýetiniň merkezinde hem aýal-gyzlaryň maşgala durmuşynda, syýasy işjeňligi kemala getirmekde esasy sütün bolup durýandyklaryny aýdyp, Palestinanyň we Türkmenistanyň döwlet Baştutanlarynyň gepleşikler arkaly parahatçylygy we howpsuzlygy öňe sürmegini dowam etdirýändiklerini, bu ugurda aýal-gyzlaryň hukuklaryny we mümkinçiliklerini giňeltmek meselesiniň esasy orunda durýandygyny belledi.