Özbegistan Respublikasynyň Samarkant şäherinde geçirilýän «Merkezi Aziýa-Ýewropa Bileleşigi» birinji Parlamentara forumynyň mejlisleri «Merkezi Aziýa-Ýewropa Bileleşigi syýasy dialogynyň häzirki ýagdaýy we hyzmatdaşlygy ösdürmekde parlamentleriň orny», «Sebitiň ykdysady özara baglanyşygy, durnukly ösüşi we «ýaşyl» özgerişi» we «Kanunyň hökmürowanlygy, sanly özgerişlik we inklýuziw dolandyryş» atly temalarda geçdi. 

Türkmenistanyň Mejlisiniň wekilleri üç ugry öz içine alýan mejlisleriň işine gatnaşyp, häzirki wagtda şeýle formatdaky hyzmatdaşlygyň çäklerinde parahatçylygy we howpsuzlygy hem-de ekologiýa abadançylygyny üpjün etmek, hyzmatdaşlygyň hukuk esaslaryny berkitmek, ulag geçirijilerini döretmek we giňeltmek, maýa goýum taslamalaryny amala aşyrmak, energiýa serişdeleriniň elýeterliligini gazanmak, ylym-bilim, syýahatçylyk ýaly ugurlarda işleri kämilleşdirmek bilen baglylykda, ýurdumyzda üstünlikli durmuşa geçirilýän maksatnamalar we taslamalar barada belläp geçdiler. 

Foruma gatnaşyjylar halklaryň arasyndaky dostluk köprüleriniň, özara ynanyşmagyň berkidilmeginde, durnukly maýa goýum we ynsanperwer hyzmatdaşlygyň ösdürilmeginde institusional hyzmatdaşlyk mehanizmleriniň giňeldilmeginde parlament diplomatiýasynyň ähmiýeti barada nygtadylar. 

– Berkarar döwletimiziň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyzyň hem-de hormatly Prezidentimiz Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň parasatly baştutanlygynda ýurdumyzda zenan mertebesi has-da belende göterilip, mukaddeslige deňelýär. Türkmen jemgyýetinde zenanlaryň aýratyn ornunyň bolandygyny biziň şöhratly taryhymyz güwä geçýär. Geçmişde bedew ata atlanyp ýurt goramaga gatnaşan, dünýä ylmyna özüniň mynasyp goşandyny goşan halkymyzyň taryhynda öçmejek yz goýan meşhur zenan şahsyýetlerimiziň bolmagy bizi diýseň buýsandyrýar. 

Häzirki döwürde zenanlarymyz ýurdumyzyň ösüşlerine uly goşant goşmak bilen, özleriniň ukyp başarnyklaryny halal zähmete siňdirýärler. Gahryman Arkadagymyzyň tagallasy bilen döredilen «Galkynyş» milli at üstündäki oýunlar toparymyzyň düzüminde-de gyzlaryň bolmagy hem muňa aýdyň subutnama bolup durýar.

Men «Galkynyş» milli at üstündäki oýunlar toparyndan gözbaş alan zähmet, durmuş ýolumy Arkadag şäherinde ýerleşýän Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň şa gadamy bilen açylyp ulanylmaga berlen Aba Annaýew adyndaky Halkara atçylyk akademiýasynda dowam edýärin. Akademiýada atşynaslyk hünäriniň dürli ugurlary boýunça gyzlaryň hem bilim almagy bizi begendirýär we buýsandyrýar. 

Türkmen halky üçin zenan waspy hemişe dillerde dessandyr. Zenan dünýäniň görküdir. Diňe zenan bilen bu barlyk many-mazmuna eýe bolýar. Sebäbi zenan – ene, zenan – mähriban uýa, zenan – wepasy bilen ojaklaryň agzybirligini gorap saklaýan maşgalanyň sütünidir.

– Türkmen zenanlarynyň jemgyýetdäki mynasyp orny hakynda gürrüň edilende, ilki bilen, dürli kärdäki zenanlaryň müňlerçesini özüne birleşdirýän Türkmenistanyň Zenanlar birleşiginiň bu babatda uly güýç bolup durýandygyny bellemeli. Şolaryň hatarynda telekeçi zenanlaryň bolmagy diýseň buýsandyrýar. Bu günki gün Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalary bolan işewür zenanlaryň sany barha artýar. Olaryň asylly zähmetini kiçi we orta telekeçiligiň ähli ugurlarynda — hyzmatlar ulgamynda, syýahatçylykda, ylymda, haryt önümçiliginde, çeper el hünärinde görmek bolýar. 

Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe Gahryman Arkadagymyz, Arkadagly Gahryman Serdarymyz tarapyndan döredilýän ýeňillikli şertler, yzygiderli berilýän goldaw-hemaýatlar biz – telekeçi  zenanlaryň täzeçil, döredijilikli we ýokary öndürijilikli işläp, milli ykdysadyýetimiziň bedew batly ösüşlerine mynasyp goşant goşmagymyza ruhy güýç berýär.

Ýurdumyzyň hususy pudagynda milli keşdeçilik sungatynyň täze, döwrebap görnüşlerini döredip, çeper el işleriniň ajaýyp nusgalaryny diňe bir ýurdumyzyň çägine däl, eýsem, dünýä ýüzüne ýaýmak üçin ähli mümkinçilikler döredilýär. 

Hormatly Prezidentimiziň peşgeş eden täze taryhy döwründe hususy kärhanamyzyň gelin-gyzlarynyň çeper elleri bilen döredýän ajaýyp senedi bu gün dünýä ýüzüne aýlanýar. 

Ajaýyp keşdeler halkymyzyň ýaşaýyş-durmuşynda, däp-dessurlarynda, urp-adatlarynda, ynanç-yrymlarynda asyrlarboýy ýaşap gelýär. Bu hakykata biz Gahryman Arkadagymyzyň eziz käbesi, Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň mähriban enesi Ogulabat ejäniň ýürek mährini siňdirip, sünnäläp bejeren ajaýyp kürtesiniň mysalynda hem göz ýetirýäris. Täsin nagyşlary, nepis örülen alajalary bilen ýaşlar üçin nusgalyk bolan owadan milli lybas häzirki wagtda Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýiniň ajaýyp bezegine öwrüldi.

Bizi döredijilikli işlere ruhlandyryp, milli lybaslarymyzy dünýä ýaýmaga giň mümkinçilikleri döredýän Gahryman Arkadagymyza, Arkadagly Gahryman Serdarymyza köp sagbolsun aýdýaryn. 

O.Geldiýewa öz çykyşynda Gahryman Arkadagymyzyň taýsyz tagallalary bilen kabul edilen «Saglyk» Döwlet maksatnamasynyň esasynda giň gerimli işleriň durmuşa geçirilendigini belläp, Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň baştutanlygynda döwrebap Saglygy goraýyş ulgamynyň kemala gelendigini, bu ugurdaky halkara hyzmatdaşlygyň täze derejelere çykandygy barada aýtdy. Ýurdumyzda hereket edýän «Türkmenistanda ylmy-lukmançylyk diplomatiýasyny ösdürmegiň 2026 — 2052-nji ýyllar üçin Milli strategiýasyndan» ugur alyp, saglygy goraýyş boýunça halkara hyzmatdaşlygyň çäklerinde ýerli we daşary ýurtly lukmanlaryň arasynda tejribe alyşmak işleri ýola goýlup, saglygy goraýyş amalyna täze anyklaýyş, bejeriş, dikeldiş usullary üstünlikli ornaşdyrylýar.     

Jemgyýetimizde raýatlaryň saglygyny goramak babatynda deňhukuklylyk, raýdaşlyk, ynsanperwerlik ýörelgelerine esaslanyp, netijeli işler durmuşa ornaşdyrylýar. Ýurdumyzda gender deňliginiň, demokratiýa ýörelgeleriň çpjün edilmegi bilen, zenanlarymyz halk hojalygynyň dürli ugurlarynda netijeli zähmet çekýärler. Zenanlarymyz döwletiň durmuşyna we jemgyýetiň ösüşine işjeň gatnaşmak bilen, tebigat boýunça olara berlen aýratyn  täsin enelik wezipesini utgaşykly  alyp barýarlar. Eneleriň we çagalaryň saglygyny goramakda zenanlaryň orny, olara edilýän hormat we üns döwlet derejesine çykarylyp, köp çagaly enelerimiz döwlet tarapyndan ýaşaýyş jaýlary bilen üpjün edilýär, olara hormatly atlar dakylýar. 

«Sagdyn ene – sagdyn çaga – sagdyn geljek» diýlişi ýaly, ýurdumyzda eneligiň we çagalygyň goraglylygy üpjün edilýär. Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasy döredilen gününden bäri netijeli işleri alyp barýar. Birleşen Milletler Guramasynyň Çagalar gaznasynyň Türkmenistandaky wekilhanasy tarapyndan Haýyr-sahawat gaznasyna hemaýata mätäç çagalara lukmançylyk taýdan beren kömekleri we olaryň ýagty geljege bolan umytlaryny pugtalandyrmaga saldamly goşantlary üçin güwänamanyň gowşurylmagy onuň işleriniň dünýäde giň ykrarnama eýe bolýandygyna şaýatlyk edýär.

– Türkmenistanda gender deňligini üpjün etmek demokratiýanyň esasy ugry bolup durýar. Halkara jemgyýetiň işjeň agzasy hökmünde ýurdumyz birnäçe halkara konwensiýalara goşulmak bilen, bu babatda döwlet derejesinde hukuk binýadyny yzygiderli pugtalandyrýar.

Biz zenanlar hakynda gürrüň edenimizde, ilkinji nobatda, eneler hakynda söhbet edýäris. Biziň halkymyz enelere mukaddeslik hökmünde garaýar. Bu zenan sarpasynyň nä derejede uludygyny bir söz bilen äşgär edýär. Hormatdyr sarpa bolsa satyn alynmaýar, ol gazanylýar. Diýmek, zenanlarymyza goýulýan bu uly hormat olaryň şeýle derejeli hormata mynasypdygyny görkezýär. Bu olaryň wepalylygyna goýulýan hormat, olaryň jepakeşligine, çagasyna, ýanýoldaşyna we ýakynlarynyň ählisine hamraklygyna, hem-de mertligine goýulýan hormatdyr. 

Zenanlar näzikligi hem gaýratlylygy özünde jemläp bilýän ynsanlar hökmünde jemgyýetdäki ornuny barha pugtalandyrýar. Olar özleriniň mertlik bilen näzikligi utgaşdyrmaga, ýagny «akyl» bilen «duýgyny» bilelikde peýdalanyp bilmäge ukyplydygyny görkezýärler. Duýgy bilen akylyň sazlaşygyndan bolsa ynsanperwerlik kemala gelýär. Bu gün dünýä jemgyýetçiligi bolsa ynsanperwerlige zerurlyk duýýar.

​Jalpa Ratna «Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan — bedew batly at-myradyň mekany» ýylynyň çäklerinde geçirilýän, häzirki zaman jemgyýetinde zenanlaryň ornuna bagyşlanan maslahatda çykyş etmegiň özi üçin uly mertebedigini aýtdy. 

Zenanlaryň jemgyýetdäki ornunyň barha artýandygyna ünsi çekmek bilen, ol zenanlaryň we gyzlaryň häzirki döwürde gazanýan üstünlikleriniň durmuş hakykatydygyny, soňky onýyllyklaryň muňa aýdyň şaýatlyk edýändigini doly ynam bilen aýdyp bolýandygyny belledi. Bütin dünýäde gyzlaryň mekdebe gatnamak mümkinçiliginiň öňküden has ýokarydygy barada durup geçdi. 

​ÝUNISEF-iň we onuň hyzmatdaşlarynyň alyp barýan bilelikdäki işleri arkaly ruhlandyryjy netijeleriň gazanylýandygyny bellemek bilen, 2024-nji ýyla çenli ÝUNISEF-iň Gender hereketleriniň meýilnamasynyň çäginde gender deňligi boýunça dünýä derejesindäki maksatlaryň 70 göteriminden gowragynyň ýerine ýetirilendigini, munuň bolsa zenanlaryň we gyzlaryň millionlarçasy üçin esasy hyzmatlara we mümkinçiliklere elýeterliligi giňeltmäge kömek edendigini, nygtady. 

Jalpa Ratna bu ugurda öňde durýan wezipeleriň çözgütleriniň geljekde-de işjeň, netijeli hyzmatdaşlygy, bilelikdäki tagallalary talap edýändigini belledi. Ol ÝUNISEF-iň Türkmenistanyň Mejlisi we ýurdumyzyň beýleki döwlet edaralary bilen hyzmatdaşlygyna ýokary baha berdi. Dowamly gepleşikleriň we bilelikdäki tagallalaryň zenanlaryň we gyzlaryň bilimini goldamakda, hukuklaryny goramakda we jemgyýetdäki ornuny ýokarlandyrmakda möhüm ähmiýete eýe bolýandygyny, gender deňliginiň diňe bir adalatlylyk meselesi däl-de, eýsem, umumy ösüş meselesidigini, gyzlar bilimli bolanda, ykdysadyýetiň ösýändigini, zenanlar we gyzlar howpsuzlykda bolanda, jemgyýetiň has-da güýçli bolýandygyny, bu ugurdaky tagallalaryň diňe bir häzirki döwür üçin däl, eýsem, geljekki nesillere-de oňyn täsir edýändigini belledi.