Türkmenistanyň Mejlisi (Parlamenti) kanun çykaryjy häkimiýeti amala aşyrýan wekilçilikli edaradyr

TÜRKMENISTANYŇ MEJLISI

Türkmençe

TÜRKMENISTANYŇ MEJLISI

Türkmençe
07.10.2026

Kostewiç Irina Anatolýewnanyň – Belarus Respublikasynyň Milli Ýygnagynyň Wekiller palatasynyň Zähmet we durmuş meseleleri boýunça hemişelik komitetiniň başlygynyň «Demografik prosesler we durnukly ösüş: häzirki zamanyň wezipeleri we halkara tejribesi» atly halkara maslahatdaky çykyşy:

Выступление председателя Постоянного комитета по труду и социальным вопросам Палаты депутатов Национального Собрания Республики Беларусь Ирины Анатольевны Костевич на международной конференции «Демографические процессы и устойчивое развитие: современные задачи и международный опыт»:

Speech by Chairperson of the Standing Commission of the House of Representatives of the National Assembly of the Republic of Belarus on Labor and Social Affairs Irina Anatolyevna Kostevich at the International Conference «Demographic Processes and Sustainable Development: Contemporary Challenges and International Experience»:

– Demografiýa barada gürrüň edenimizde, adatça, dogluş, ölüm we ilatyň sany göz öňüne gelýär. Ýöne häzirki wagtda demografiýa munuň bilen çäklenmeýär. Ol adamyň saglygyny, maşgalany, bilimi, zähmet bilen üpjünçiligi, pensiýa üpjünçiligini, durmuş goragyny we ýaşaýşyň hilini hem öz içine alýar. Şonuň üçin Belarus demografik syýasata durnukly ösüşiň aýrylmaz bölegi hökmünde garaýar.

Belarus maşgalany we zähmet bilen meşgullanmagy utgaşdyrmak üçin hem şertleri kem-kemden ösdürýär: doly däl iş wagty, zähmetiň çeýe görnüşleri, uzak aralykdan işlemek, şeýle hem ene-atalar üçin durmuş-zähmet kepillikleri göz öňünde tutulýar.

Durmuş syýasaty bilen zähmet bazarynyň arasyndaky baglanyşygyň has aýdyň görünýän ugruna aýratyn ünsi çekmek isleýärin. Belarus zähmet bazarynda bäsleşmäge mümkinçiligi az bolan raýatlaryň zähmet bilen üpjünçiligine ýardam bermek üçin goşmaça kepillikler ulgamyndan peýdalanýar. Bu topara, hususan-da, maýyplygy bolan adamlar, köp çagaly we doly däl maşgalalaryň çagalary, şol sanda maýyplygy bolan çagalary terbiýeleýän ene-atalar, ilkinji gezek iş gözleýän ýaşlar girýär. Munuň üçin iş orunlaryny bronlamak we kwotalamak mehanizmleri giňden ulanylýar. Maýyplyk adamyň ykdysady durmuşa gatnaşmakdan çetleşdirilmegini aňlatmaly däldir. Şonuň üçin mesele diňe pensiýalar we kömek pullary bilen çäklenmän, eýsem, iş orunlarynyň niýetlenilmegini, hünär taýdan dikeldişi, okuwy we hakyky zähmet çekmek mümkinçiligini hem öz içine alýar. Bu işleriň netijesinde, zähmet çekmäge degişli görkezmeleri bolan maýyplygy bolan adamlaryň 60 göterime golaýy zähmet çekmegini dowam etdirýär.

Belarusyň demografik syýasaty — adamyň durmuşynyň dürli tapgyrlarynda oňa goldaw berýän ulgamdyr: maşgala we çaganyň dünýä inmegi — saglyk — bilim — zähmet — durmuşda kyn ýagdaýlara düşülende goldaw — mynasyp garrylyk.

Hut şeýle çemeleşme durnukly ösüşiň logikasyna laýyk gelýär: aýry-aýry görkezijileri diňe bir ýokarlandyrmak däl-de, eýsem, adamyň doly derejeli durmuşda ýaşamagy üçin şertleri döretmek.

Когда мы говорим о демографии, мы обычно думаем о рождаемости, смертности и численности населения. Однако, сегодня демография этим не ограничивается. Она также включает в себя здоровье человека, семью, образование, занятость, пенсионное и социальное обеспечение и качество жизни. Поэтому Беларусь рассматривает демографическую политику как неотъемлемую часть устойчивого развития.

В Беларуси также постепенно создаются условия для совмещения семьи и работы: рассматривается возможность частичной занятости, гибкого графика работы, удалённой работы, а также социальных и трудовых гарантий для родителей.

Хотелось бы обратить особое внимание на наиболее очевидный аспект связи между социальной политикой и рынком труда. В Беларуси используется система дополнительных гарантий для поддержки трудоустройства граждан, менее склонных к конкуренции на рынке труда. К этой группе относятся, в частности, люди с инвалидностью, дети из многодетных и неполных семей, в том числе родители, воспитывающие детей с инвалидностью, и молодые люди, впервые ищущие работу. Для этой цели широко используются механизмы бронирования и квоты на рабочие места. Инвалидность не должна означать исключение из экономической жизни. Поэтому речь идёт не только о пенсиях и пособиях, но и о трудоустройстве, профессиональной реабилитации, образовании и возможности реальной работы. В результате этих усилий около 60 процентов людей с инвалидностью, имеющих разрешение на работу, продолжают работать.

Демографическая политика Беларуси представляет собой систему поддержки человека на различных этапах его жизни: семья и рождение ребёнка – здоровье – образование – работа – помощь в трудных жизненных ситуациях – достойная старость.

Именно такой подход соответствует логике устойчивого развития: не просто улучшение индивидуальных показателей, но и создание условий для полноценной жизни человека.

When we speak about demography, we usually think of birth rates, mortality rates and population size. However, today, demography encompasses much more than these indicators. It also includes human health, family, education, employment, pension and social security, and quality of life. Therefore, Belarus views demographic policy as an integral part of sustainable development.

In Belarus, conditions are also gradually being created to help people balance family and work. These include consideration of part-time employment, flexible working hours and remote work, as well as social and labor guarantees for parents.

I would like to draw particular attention to the most evident aspect of the relationship between social policy and the labor market. Belarus has a system of additional guarantees to support the employment of citizens who face greater difficulties competing in the labor market. This group includes, in particular, persons with disabilities, children from large and single-parent families, including parents raising children with disabilities, and young people seeking their first jobs. To this end, mechanisms for reserving jobs and establishing employment quotas are widely used. Disability should not mean exclusion from economic life. Therefore, the issue concerns not only pensions and benefits, but also employment, vocational rehabilitation, education and opportunities for meaningful work. As a result of these efforts, approximately 60 per cent of persons with disabilities who are able to work remain employed.

Belarus’s demographic policy represents a comprehensive system of support for people at different stages of life: family and the birth of child – health – education – employment assistance in difficult life circumstances – a dignified old age. 

This approach is fully consistent with the principles of sustainable development: not merely improving individual indicators, but also creating conditions that enable people to lead fulfilling lives.