Türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyzyň peder ýoluny üstünlikli dowam edýän hormatly Prezidentimiz Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň baştutanlygynda halk hojalygynda durmuşa geçirilýän ykdysady özgertmeler rowaçlanýar. Ýurdumyzyň ykdysady kuwwaty ýokarlanyp, dünýäniň ösen ýurtlarynyň hataryndaky orny has-da pugtalanýar.

Döwlet Baştutanymyz milli ykdysadyýetimiziň iri pudagy bolan oba hojalygynyň çalt depginlerde we durnukly ösdürilmegine uly üns berýär. Ýurdumyzda pagtanyň, dänäniň, gant şugundyrynyň bol hasyly alynýar. Dokma senagatynyň kärhanalary üçin gymmatly çig mal bolan pagtanyň öndürilişine möhüm ähmiýet berilýär. Şu ýerde bir zady nygtamalydyrys. Garaşsyzlyk ýyllarynda pagtany gaýtadan işläp, bäsleşige ukyply taýýar önümleriň alynmagy döwletimiziň ykdysady ösüşinde aýgytly ädim boldy. Munuň özi Garaşsyz, Bitarap döwletimiziň ykdysady kuwwatynyň has-da ýokarlanmagyna itergi berdi.

Pagta arassalaýjy kärhanamyzda önümçilik talabalaýyk ýola goýlup, ýokary görkezijiler gazanylýar. Kärhanamyzyň bölümleriniň sazlaşykly işi pagtany gaýtadan işlemekde ýokary netijeleriň gazanylmagyna oňyn täsirini ýetirýär. Pagta gaýtadan işlenende alynýan süýümiň hili hemişe ýokary gözegçilikde saklanylýar. Kärhanamyzda geçen ýylyň pagta hasyly gaýtadan işlenilýär. Bu ýerde tehnologiki düzgün-nyzamyň berk berjaý edilmegi işimiziň ilerlemegine kuwwatly itergi berýär.

Türkmen ili hormatly Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda şanly ýylymyzy uly üstünliklere beslemek maksadynda tutanýerli zähmet çekýär. Şu ýörelgä eýerýän kärhanamyzyň zähmetsöýer adamlary “Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan — bedew batly at-myradyň mekany” ýylynyň taryhy wakasy boljak Garaşsyzlygymyzyň 35 ýyllygynyň baýramyna mynasyp sowgatly barýarlar.

Kerwen ZYRRYÝEW.

Garagum pagta arassalaýjy kärhanasynyň

taýýar önümler we çig mal bölüminiň başlygy,

Türkmenistanyň Mejlisiniň deputaty,

Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky

Döwlet gullugy akademiýasynyň diňleýjisi.

Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe bedew batly ösüşleriň röwşen ýolundan okgunly öňe barýan ýurdumyzda halkymyzyň döwrebap, abadan, asuda, erkana ýaşamagy barada uly alada edilýär. Türkmen halkynyň taryhy demokratik gymmatlyklaryny nazara almak bilen, türkmen döwletiniň hukuk esaslaryny pugtalandyrmak boýunça yzygiderli we anyk maksada gönükdirilen işler amala aşyrylýar. Türkmenistanyň Konstitusiýasynda ýurdumyzyň döwlet gurluşynyň türkmen nusgasynyň, milli däpleriň we umumadamzat gymmatlyklarynyň, aýratyn hem adam we raýat hukuklarynyň, azatlyklarynyň erkin amala aşyrylmagynyň, jemgyýetiň we döwletiň iň ýokary gymmatlygy adamdyr diýip ykrar edilen binýatlaýyn ýörelgäniň hakykata öwrülýändigini «Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan – bedew batly at-myradyň mekany» ýylynda bolup geçýän wakalarda hem görmek bolýar.

Türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyzyň taryhy başlangyçlary bilen Garaşsyz, hemişelik Bitarap Watanymyzyň paýtagtynda amala aşyrylýan giň gerimli işleri dünýä ýaýmak, döwletimiziň syýasy, durmuş­-ykdysady, ylym-­bilim, medeni merkezi hökmünde Aşgabat şäheriniň ornuny has­da ýokarlandyrmak, sebitde iri ylalaşdyryjy merkeze hem-­de Aziýanyň merjen şäherine öwrülen paýtagtymyzyň halkara abraýyny has­da belende galdyrmak maksady bilen, 2013-­nji ýylyň 25-­nji maýynda Aşgabat şäheriniň güni döredildi. Şol wagtdan bäri hem her ýylyň 25­-nji maýynda Aşgabat şäheriniň güni hem­-de ýurdumyzyň ak mekdeplerini tamamlaýan uçurymlaryň «Soňky jaň» dabarasy uly ruhubelentlikde bellenilip geçilýär.

Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň 24-­nji maddasynda «Türkmenistanyň paýtagty Aşgabat şäheridir» diýlip bellenilmegi bilen ýurdumyzyň syýasy, ykdysady, dolandyryş, ylmy we medeni merkezi bolup durýan Aşgabat şäheriniň konstitusion hukuk esaslary, şeýle hem 2016-njy ýylyň 26-­njy martynda kabul edilen «Türkmenistanyň paýtagtynyň hukuk ýagdaýy hakynda» Türkmenistanyň Kanuny bilen kanunçylyk esaslary berkidilýär. Bu Kanun paýtagtymyzyň hukuk ýagdaýyny kesgitläp, Aşgabat şäheriniň Türkmenistanyň paýtagtynyň wezipelerini amala aşyrmagynyň hukuk, guramaçylyk we ykdysady şertlerini berkidýär.

Häzirki wagtda paýtagtymyz Gahryman Arkadagymyzyň, hormatly Prezidentimiz Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň beýik başlangyçlary netijesinde ajaýyp keşbe eýe bolýar. Aşgabat halkymyzyň göz guwanjy, ýürek joşguny bolmak bilen, dünýä jemgyýetçiliginiň ünsüni özüne çekýär. 2013­-nji ýylyň 25-­nji maýynda ak mermer bilen örtülen binalaryň jemlenen şäheri hökmünde Ginnesiň rekordlar kitabynda paýtagtymyz Aşgabadyň orun alandygyny, şeýle hem paýtagtymyzyň 2020-­nji ýylda Syýahatçylyk şäherleriniň Bütindünýä federasiýasynyň agzalygyna kabul edilendigini, 2023-­nji ýylda ÝUNESKO­-nyň Döredijilik şäherleriniň toruna «Dizaýn» ugry boýunça girizilendigini, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň Hökümet Baştutanlarynyň Geňeşiniň 2024­-nji ýylyň 24-­nji maýynda Aşgabatda geçirilen nobatdaky mejlisinde Aşgabadyň «Arkalaşygyň täze sport mümkinçilikleriniň şäheri» diýlip yglan edilendigini, bulardan başga­-da gözel paýtagtymyzda ýerleşýän ençeme binalaryň dürli ýyllarda Ginnesiň rekordlar kitabyna girizilendigini belläp geçmek has­-da ýakymly.

Aşgabat şäheriniň sebitde parahatçylyk dörediji merkeze, halkara ylmy-­amaly maslahatlaryň, sergileriň, sport bäsleşikleriniň geçirilýän ýerine öwrülendigi bellenilmäge mynasypdyr. 2025-­nji ýylyň jemleri boýunça paýtagtymyzda 190 sany mekdebe çenli çagalar edarasy, 160 sany umumybilim we mekdepden daşary edarasy, 21 sany sport mekdebi, 22 sany ýokary hünär bilim edarasy , 17 sany orta hünär bilim edarasy, 25 sany kitaphana, 6 sany teatr, 4 sany muzeý we 10 sany medeniýet öýi hereket edýär. Bu bolsa ýurdumyzyň geljegi bolan ýaşlaryň döwrebap bilim­-terbiýe almagynda, milli medeniýetimize has içgin düşünmeginde möhüm ähmiýete eýe bolup durýar.

Häzirki wagtda Aşgabat halkara çäreleriniň, maslahatlaryň geçirilýän ýerine, syýahatçylary özüne çekýän şähere öwrüldi. Aşgabat şäherinde syýahatçylygy ösdürmek ugrunda ýerine ýetirilen işler sanardan köpdür. Olaryň hatarynda myhmanhanalaryň, söwda we dynç alyş merkezleriniň gurlup ulanylmaga berilmegi, döwrebap ulaglaryň hereket etmegi, türkmen milli gymmatlyklaryny synlamak üçin ýörite binalaryň, desgalaryň, mundan başga­da syýahat etmek üçin birnäçe ýerleriň bardygyny belläp geçmek bolar. Aşgabatda gurlan binalar, döredilen ýaşyl zolaklar, baglar, owadan we giň, arassa köçeler şäherimiziň görküne görk goşýar. Paýtagtymyzyň bahar güllerine beslenip oturan gündizleri, müň dürli öwşün atýan owadan gijeleri, gür baglyga bürenip oturan keşbi ynsan kalbyny gözellige besleýär.

2022-­nji ýylyň 22-­nji aprelinde Aşgabat şäherine Birleşen Milletler Guramasynyň Ýewropa ykdysady komissiýasynyň «Şäherlerdäki baglar» atly başlangyjyna bag ekmek çäreleri arkaly goldawy we oňa goşan goşandy üçin degişli halkara güwänama berlendigini bellemek gerek. Bu bolsa Türkmenistanyň ekologiýa abadançylygyny berkitmäge ähmiýet berýändigini, bu ugurda goşulan halkara resminamalaryna ygrarlydygyny, 2030­-njy ýyla çenli durnukly ösüş ulgamynda Gün tertibiniň meselelerini amal etmekde bitirýän işleriniň nobatdaky ykrarnamasy bolandygyny alamatlandyrýar.

Halkymyzyň eşretli durmuşda ýaşamagy, zähmet çekmegi, toýlaryny uludan toýlamagy üçin şeýle mümkinçilikleri we şertleri döredýän türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyza we hormatly Prezidentimize gözel paýtagtymyzyň ýaşaýjylarynyň alkyşlary çäksizdir.

Nepes ROZYÝEW,

Türkmenistanyň Mejlisiniň deputaty,

Mejlisiň Ylym, bilim, medeniýet we ýaşlar

syýasaty baradaky komitetiniň agzasy.

Hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň alyp bar­ýan para­hat­çy­lyk sö­ýü­ji da­şa­ry sy­ýa­sa­ty ne­ti­je­sin­de Türkmenistanyň dün­ýä ýurt­la­ry bi­len dost­luk­ly we öza­ra bäh­bit­li gat­na­şyk­la­ry bar­ha ber­ke­ýär. Ýur­du­my­zyň hal­ka­ra gi­ňiş­li­gin­de pa­ra­hat­çy­ly­gy we hoş­ni­ýet­li hyz­mat­daş­ly­gy da­ba­ra­lan­dyr­ma­ga gö­nük­di­ri­len asyl­ly baş­lan­gyç­la­ry dün­ýä jemgy­ýet­çi­li­gi ta­ra­pyn­dan giň gol­da­wa eýe bol­ýar. Bu hal­ka­ra tek­lip­ler di­ňe bir Wa­ta­ny­my­zyň däl, eý­sem, tu­tuş se­bi­tiň we dün­ýä­niň dur­nuk­ly­lygy­ny, howp­suz­ly­gy­ny hem-de gül­läp ös­me­gi­ni üp­jün et­mä­ge gö­nük­di­ri­len­dir. Şun­da eko­lo­gi­ýa dip­lo­ma­ti­ýa­sy ile­ri tu­tul­ýan ugur­la­ryň bi­ri hökmün­de çy­kyş ed­ýär.

Gahryman Arkadagymyzyň pähim-parasadyndan kemala gelen halkara hyzmatdaşlyk ýörelgeleri dünýä halklarynyň parahat we bagtyýar durmuşynyň kepilidir. Ýurdumyzyň parlamentara gatnaşyklarynyň barha rowaçlanmagy Türkmenistanyň ählumumy abadançylygyň hatyrasyna öňe sürýän başlangyçlarynyň dünýä derejesinde dabaralanýandygynyň aýdyň subutnamasydyr. Şunuň bilen baglylykda, golaýda Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygynyň ýolbaşçylygyndaky wekiliýet Özbegistan Respublikasynyň Buhara şäherinde geçirilen Zenanlaryň ikinji Aziýa forumyna hem-de onuň çäklerinde geçirilen Merkezi Aziýa ýurtlarynyň we Azerbaýjan Respublikasynyň zenan ýolbaşçylarynyň dialogynyň mejlisine gatnaşdy. Forumyň gün tertibiniň özenini ylym, bilim, ekologiýa durnuklylygy we emeli aň ýaly häzirki zamanyň möhüm ugurlarynda zenanlaryň ornuny berkitmek bilen bagly meseleler düzdi.

Häzirki zaman dünýäsinde «ýaşyl» tehnologiýalar we ekologiýa diňe bir ylmyň ösüş ugry däl, eýsem, tutuş adamzat jemgyýetiniň ykdysady we durmuş durnuklylygynyň özeni bolup durýar. Tebigy baýlyklary tygşytly ulanmak we daşky gurşawy goramak iň derwaýys wezipeleriniň hataryna girýär. Ýurdumyz bu ugurda dünýä bileleşiginiň öňünde jogapkärli hyzmatdaş hökmünde çykyş edip, «ýaşyl» ykdysadyýete geçmegi döwlet syýasatynyň ileri tutulýan wezipeleriniň biri hökmünde yglan etdi.

Türkmenistan BMG-niň Durnukly ösüş maksatlaryny goldamak bilen, Howanyň üýtgemegi baradaky Çarçuwaly konwensiýany we Pariž ylalaşygyny gyşarnyksyz berjaý edýär. Ýurdumyzda durmuşa geçirilýän Milli tokaý maksatnamasy we Aral deňziniň sebitindäki ekologiýa ýagdaýyny gowulandyrmaga gönükdirilen başlangyçlar munuň aýdyň subutnamasydyr. Bu çäreler diňe bir milli bähbitleri däl, eýsem, tutuş sebitiň ekoulgamyny geljekki nesiller üçin amatly ýagdaýda saklamagy maksat edinýär. Döwletimiziň durmuş-ykdysady strategiýasy ekologiýa talaplary bilen berk utgaşýar. Ýigrimiden gowrak halkara konwensiýalaryň agzasy bolan ýurdumyzda ykdysadyýetiň ähli pudaklaryna energiýany tygşytlaýjy we daşky gurşaw üçin zyýansyz «ýaşyl» tehnologiýalary ornaşdyrmak boýunça maksatnamalaýyn işler amala aşyrylýar.

Howanyň üýtgemegine garşy göreşmekde ýurdumyz anyk we netijeli ädimleri ädýär. Ählumumy metan borçnamasyna goşulmagyň çäginde ýörite «Ýol kartasynyň» kabul edilmegi we pudagara toparyň döredilmegi bu ugurdaky işleriň ulgamlaýyn häsiýete eýedigini subut edýär.

Garaşsyzlyk ýyllarynda ýurdumyzda ekologiýa syýasatynyň berk kanunçylyk binýady kemala getirildi. Tebigy serişdeleri goramak we olardan rejeli peýdalanmak maksady bilen, Türkmenistanyň Kanunlarynyň we kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň kabul edilmegi daşky gurşawyň howpsuzlygyny üpjün etmekde ygtybarly hukuk kepilligi bolup hyzmat edýär.

Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygynyň ýolbaşçylygyndaky wekiliýetiň Buhara şäherinde geçirilen Zenanlaryň ikinji Aziýa forumyna hem-de Merkezi Aziýanyň we Azerbaýjan Respublikasynyň zenan ýolbaşçylarynyň dialogyna gatnaşmagy ýurdumyzyň umumadamzat ähmiýetli meseleleri çözmek ugrundaky tagallalarynyň nobatdaky beýanyna öwrüldi. Bu sapar Türkmenistanyň sebit we dünýä derejesinde ekologiýa diplomatiýasyny ösdürmekdäki işjeň ornuny görkezmek bilen bir hatarda, ýurdumyzda zenanlaryň hukuklarynyň goralmagy we olaryň bagtyýar durmuşynyň üpjün edilmegi baradaky döwlet syýasatynyň dabaralanýandygyny subut etdi.

Ýurdumyzyň halkara abraýyny beýgeldip, dünýä döwletleri bilen hoşniýetli, dostlukly gatnaşyklary pugtalandyrmakda uly tagallalary edýän Gahryman Arkadagymyzyň, Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň janlary sag, ömürleri uzak bolsun!

Baýramgözel MYRADOWA,

Türkmenistanyň Mejlisiniň deputaty,

Mejlisiň Ylym, bilim, medeniýet we ýaşlar

syýasaty baradaky komitetiniň başlygy.

Ga­raş­syz, he­mi­şe­lik Bi­ta­rap Türk­me­nis­tan hor­mat­ly Prezidentimiziň baş­tu­tan­lygyn­da tä­ze sep­git­le­re ta­rap be­dew ba­dy bi­len öňe bar­ýar. Adam hu­kuk­la­ry go­ral­ýan hem-de Kons­ti­tu­si­ýa, ka­nun­la­ra da­ýan­ýan de­mok­ra­tik, hu­kuk we dün­ýe­wi döw­let bolan eziz Wa­ta­ny­myz­da ösü­şiň tä­ze tap­gy­ryn­da ägirt uly öz­gert­me­ler amala aşy­ryl­ýar. Şanly senelere, taryhy wakalara beslenýän «Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan — bedew batly at-myradyň mekany» ýylynda hal­ky­myz buý­sanç­ly baý­ram­la­ryň bi­ri bo­lan Türk­me­nis­ta­nyň Kons­ti­tu­si­ýa­sy­nyň we Döw­let baý­da­gy­nyň gü­nü­ni hem ýo­kary ru­hu­be­lent­likde giňden baýram etdi.

Türk­me­nis­tan Garaşsyzlygyna eýe bolan wagtyndan bäri ýylsaýyn belent sepgitlere ýetmek bilen, parahatçylykly ösüş ýolundan ynamly öňe barýar. Ýurdumyzda demokratik özgertmeleri pugtalandyrmak boýunça tagallalar edilip, döwlet dolandyryşy kämilleşdirilýär, giň gerimli maksatnamalaryň üstünlikli durmuşa geçirilmegi netijesinde halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesi yzygiderli ýokarlanýar. Gahryman Arkadagymyzyň «Döwlet adam üçindir!», hormatly Prezidentimiziň «Watan di­ňe halky bilen Watandyr! Döwlet di­ňe halky bilen döwletdir!» diýen ynsanperwer şygarlaryny döwlet syýasatynyň baş ýörelgesi hökmünde kesgitlän, Konstitusiýasynda adamy jemgyýetiň we döwletiň iň ýokary gymmatlygy diýip ykrar eden ýurdumyzyň taryhyna şöhratly sahypalar ýazylýar. Beýik geçmişli türkmen halkynyň döwlet gurluşy babatda toplan baý taryhy tejribesiniň, täze eýýamda kemala gelen erk-isleginiň, umumy ykrar edilen demokratik ýörelgeleriň esasynda amala aşyrylan konstitusion özgertmeler ýurdumyzyň Garaşsyzlyk we Bitaraplyk binýadyny has-da berkitdi.

Pederlerimizden miras galan ýörelgelerden — ygtyýarly jemgyýetçilik wekilleri bilen ählihalk ýygnaklaryny geçirip, wajyp syýasy, ykdysady, durmuş meselelerini çözmek däplerinden ugur alnyp, ilatyň giň gatlagynyň döwletiň we jemgyýetiň durmuşyna degişli möhüm çözgütleriň kabul edilmegine gatnaşmagyny üpjün etmek maksady bilen, Türkmenistanyň Halk Maslahaty döredildi. Bu konstitusion özgertme raýatlaryň hukuklarynyň, azatlyklarynyň, kanuny bähbitleriniň goragynyň kepilliklerini güýçlendirmekde, halk häkimiýetliliginiň we döwlet dolandyryşynyň kämilleşdirilmeginde, döwletimiziň berkararlyk binýadyny pugtalandyrmakda taryhy wakadyr.

Häzirki wagtda Türkmenistan halkara bileleşikde eýeleýän abraýly ornuny barha berkidýär. Ýurdumyzyň ählumumy gün tertibiniň ileri tutulýan meseleleri, şol sanda ekologiýa, daşky gurşawy goramak, durnukly ulag, energetika, parahatçylygy üpjün etmek, halkara gatnaşyklarda dialog medeniýetini berkitmek boýunça öňe sürýän oňyn başlangyçlary dünýä jemgyýetçiliginde giň goldawa eýe bolýar. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 80-nji ýubileý sessiýasynda öňe süren başlangyçlarynyň möhüm ähmiýete eýedigini nygtamak gerek. Döwlet Baştutanymyzyň BMG-niň belent münberinden 2028-nji ýyly «Halkara hukugyň ýyly» diýip yglan etmek barada öňe süren teklibi parahatçylyk, ynanyşmak we hoşniýetli hyzmatdaşlyk, özara bähbitlilik, birek-birege hormat goýmak ýörelgeleriniň halkara hukuk binýatlaryny berkitmekde örän derwaýys başlangyçdyr.

Türkmenistanyň Konstitusiýasy Garaşsyz, hemişelik Bitarap döwletimiziň Esasy Kanuny, jemgyýetimiziň kanunçylyk-hukuk esaslarynyň gözbaşy we mizemez binýadydyr. 1992-nji ýylyň 18-nji maýynda kabul edilen Esasy Kanunymyz ýurdumyzyň ösüş derejesine laýyklykda yzygiderli kämilleşdirildi, onda döwletimiziň we jemgyýetimiziň durmuşynda bolup geçen taryhy ähmiýetli wakalar öz beýanyny tapdy. Öň­debaryjy dünýä tejribesiniň, milli hem-de umumadamzat gymmatlyklarynyň esasyny düzýän ýörelgeleriň ornaşdyrylmagy bilen, Konstitusiýamyz di­ňe bir mazmun taýdan däl, eýsem, gurluş taýdan hem düýpli özgerdildi. Munuň özi ähli ulgamlarda döwlet syýasatyny düzgünleşdirýän kanunlaryň kämilleşdirilmeginde aýratyn ähmiýete eýedir. Esasy Kanunymyzyň yzygiderli kämilleşdirilmegi ýurdumyzda kanun çykaryjylyk işiniň dünýä tejribesine laýyklykda döwrebaplaşdyrylmagy üçin amatly mümkinçilikleri döredýär. Geçirilen konstitusion özgertmeleriň netijesinde Türkmenistanyň dünýä döwletleri bilen ýola goýan we barha işjeň häsiýete eýe bolýan hyzmatdaşlygynyň çäklerinde parlamentara gatnaşyklaryň ösdürilmegine-de giň ýol açyldy.

Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň parasatly baştutanlygynda döwletimiziň hemişelik Bitaraplyk hukuk derejesine laýyklykda alnyp barylýan parahatçylyk söýüjilikli syýasatyny, umumadamzat ähmiýetli başlangyçlaryny, ösüş ýolunda gazanýan üstünliklerini, dünýewi we hukuk döwletini gurmagyň tejribesini parlament diplomatiýasynyň üsti bilen dünýä jemgyýetçiligine ýetirmek üçin Türkmenistanyň Mejlisi tarapyndan degişli işler alnyp barylýar. Ýakynda halkyň bagtyýarlygynyň kepili bolan Konstitusiýanyň ähmiýetini göz öňünde tutup, parlamentleriň milli tejribelerini paýlaşmak, bilelikdäki hereketleri ara alyp maslahatlaşmak maksady bilen, Birleşen Milletler Guramasynyň düzüm birlikleriniň Türkmenistandaky wekilhanalarynyň, Ýewropa Bileleşiginiň, Merkezi Aziýa ýurtlarynyň we Azerbaýjan Respublikasynyň parlamentleriniň wekilleriniň gatnaşmaklarynda utgaşykly görnüşde «Konstitusiýa — ýurtlaryň ösüşiniň we jemgyýetiň abadançylygynyň hukuk kepili» atly maslahat geçirildi. Onda Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň we Döwlet baýdagynyň gününiň bellenilýän günlerinde dostlukly döwletleriň, halkara guramalaryň wekilleri bilen hukuk ulgamynda iň gowy tejribeleri alyşmak, halkara hyzmatdaşlygy berkitmekde Konstitusiýanyň, milli kanunçylygyň orny, Merkezi Aziýa ýurtlarynyň we Azerbaýjanyň parlamentleriniň arasynda kanun çykaryjylyk işini döwrebaplaşdyrmakda durmuşa geçirilýän işler, Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmekde halkara we milli hukuk kadalarynyň utgaşdyrylmagynyň ähmiýeti barada pikir alşyldy.

Türkmenistanyň Döwlet baýdagy hem Bitarap döwletimiziň Garaşsyzlygyny, özygtyýarlylygyny alamatlandyrýan mukaddes nyşanlaryň biridir. Ýaşyl baýdagymyz biziň milli guwanjymyzdyr, halkymyzy galkyndyrýan, eziz Watanymyzyň bähbitlerine beýik maksatlara ruhlandyrýan buýsançly döwlet nyşanymyzdyr. Merdana halkymyzyň şöhratly taryhynyň bütin dowamynda baýdaga milli gymmatlyklaryň biri hökmünde uly sarpa goýlupdyr. Türkmenistanyň Döwlet baýdagy Birleşen Milletler Guramasynyň ştab-kwartirasynyň we beýleki halkara guramalaryň, şeýle-de daşary döwletlerdäki diplomatik wekilhanalarymyzyň öňünde ýurdumyzyň Garaşsyzlygynyň, hemişelik Bitaraplygynyň, parahatçylyk söýüjilikli syýasatynyň, türkmen halkynyň milli galkynyşynyň, dost-doganlyk, hoşniýetli goň­şuçylyk däpleriniň, döwletliligiň, bitewüligiň nyşany hökmünde al-asmanda parlaýar.

Garaşsyzlyk ýyllary içinde milli kanunçylygyň berk binýady döredildi, häzirki zaman kanunçylygynyň milli nusgasy kemala geldi. Bu günki gün ýurdumyzyň milli hukuk ulgamyny kämilleşdirmek, ony döwrüň talaplaryna hem-de halkara hukugyň umumy ykrar edilen kadalaryna laýyklykda döwrebaplaşdyrmak boýunça işler durmuşa geçirilýär. Türkmenistanyň Mejlisi öz esasy wezipesini kabul edilen maksatnamalary kanunçylyk taýdan üpjün etmekde, syýasy, ykdysady, hukuk ulgamlarynyň ösüş ugurlaryny Türkmenistanyň Konstitusiýasyna we dünýä tejribesine laýyk getirmekde, kanun çykaryjylyk, parlament işini döwrüň talaplaryna laýyklykda alyp barmakda görýär. Esasy Kanunymyza laýyklykda kabul edilýän kanunlar raýatlaryň syýasy, ykdysady we durmuş hukuklarynyň iş ýüzünde üpjün edilmegine uly goşant goşýar.

Gahryman Arkadagymyzyň saýasynda, hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda halkymyzyň bagtyýarlygyny, nurana geljegini üpjün etmek ugrunda amala aşyrylýan tutumly işleriň baş maksady her bir adamyň bolelin, abadan durmuşda ýaşamagy, eziz Watanymyzyň ykdysady, döredijilik kuwwatyny has-da artdyrmak üçin netijeli zähmet çekmegi üçin şertleri döretmekden ybaratdyr. Goşa mukaddesligimiz bolan Türkmenistanyň Konstitusiýasy we Döwlet baýdagy bolsa bu işde biziň ählimizi belent maksatlara ruhlandyrýar. Asyrlaryň dowamynda kemala gelen milli döwletliligimizi, beýik ösüşlerimizi dowamata atarýan Milli Liderimiziň we Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň janlarynyň sag, belent başlarynyň aman, döwletli tutumlarynyň hemişe rowaç bolmagyny arzuw edýäris.

Dünýägözel GULMANOWA,

Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy.

Şu günler welaýatymyzyň beýleki etraplarynda bolşy ýaly, Saýat etrabynda hem öňde duran galla oragyna taýýarlyk işleri gyzgalaňly alnyp barylýar. Şu ýyl etrabymyz boýunça 16 müň 155 gektar ýerden 46 müň 400 tonnadan geçirip bugdaý almak meýilleşdirilýär. Şunça ýeriň 4 müň 800 gektarynda tohumlyk bugdaý ýetişdirilýär. Öňde duran möwsümde etrabymyz boýunça kuwwatly kombaýnlaryň 35-si bilen galla oragy geçiriler. Şolaryň 14-si tohumlyk hasylyň oragyna gatnaşar. Şeýle hem etrapda galla daşaýjy ýük ulaglarynyň 58-sinden, traktor tirkegleriniň 62-sinden peýdalanmak meýilleşdirilýär. Umuman, orak möwsümini guramaçylykly geçirmek üçin ähli mümkinçilikler döredilýär. Etrabyň zähmetkeşleri gallaly atyzlardan göwün diýen hasylyny alyp, mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 35 ýyllyk toýuna zähmet sowgatlary bilen barmagy meýilleşdirýärler.

Ogulnur HAÝYDOWA,

«Lebapgallaönümleri» önümçilik birleşiginiň

Saýat etrabynyň «Watan» daýhan birleşigindäki

agronomy, Türkmenistanyň Mejlisiniň deputaty.

В ознаменование Дня Конституции и Государственного флага Туркменистана в столице, в Центре общественных организаций, прошла научно-практическая конференция. В работе конференции приняли участие депутаты Меджлиса, руководители политических партий и общественных объединений, представители научных кругов, научно-профессорского состава высших учебных заведений, специалисты различных сфер экономики, политологи. На пленарном заседании и тематических сессиях участники конференции рассмотрели широкий спектр вопросов, начиная от анализа становления туркменского законодательства и его влияния на преобразования во всех сферах жизни общества до роли международных инициатив Героя-Аркадага и Президента Аркадаглы Героя Сердара в укреплении мира и сотрудничества.

Дженнет ОВЕКОВА, депутат Меджлиса Туркменистана, член Комитета по законодательству и его нормам поделилась своим видением роли национального Парламента в развитии правовой системы страны.

– Меджлис Туркменистана является представительным органом, воплощающим суверенную волю народа и осуществляющим законодательную власть. Деятельность Парламента направлена на повышение благосостояния граждан, их активное участие в управлении государством и принятии ключевых решений. Особое внимание уделяется совершенствованию законодательства, развитию парламентских традиций, а также модернизации правовой системы страны.

Важным аспектом работы Меджлиса является изучение и при- менение международного опыта в парламентской деятельности и законотворчестве. Туркменистан активно стремится к расширению участия в международных соглашениях и интеграции их положений в национальное законодательство. Межпарламентский диалог строится на принципах взаимного уважения, консультаций и поиска компромиссных решений.

Парламентская дипломатия рассматривается как эффективный инструмент укрепления мира и международного сотрудничества. Меджлис поддерживает тесные связи с ООН и парламентами других стран, участвуя в международных парламентских организациях и ассамблеях. Развиваются отношения между Группами дружбы и комитетами, способствуя обмену опытом и продвижению международных правовых норм.

Деятельность Парламента основывается на принципах работы комитетов, свободного обсуждения, совместного принятия решений, ответственности, прозрачности и учёта общественного мнения.

Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe hormatly Prezidentimiziň taýsyz tagallalary bilen ahalteke bedewleriniň şan-şöhratyny belende götermek, ýurdumyzda atçylyk pudagyny ösdürmek boýunça uly işler amala aşyrylýar.

«Atym bar — ganatym bar» diýýän türkmen halky gamyşgulak bedewlerine aýratyn sarpa goýýar. Ahalteke bedewleri halkymyzyň milli buýsanjy we asyrlaryň dowamynda kemala getiren gymmatlyklarynyň naýbaşysy bolup durýar.

Gahryman Arkadagymyz «Ahalteke bedewi — biziň buýsanjymyz we şöhratymyz», «Gadamy batly bedew» we «Atda wepa­-da bar, sapa-da» atly kitaplarynda olaryň şan-şöhratyny, türkmen bedewlerine bolan söýgüsini, milli buýsanjymyzyň baý taryhy geçmişini, wepalylygyny giňişleýin beýan edýär.

Gahryman Arkadagymyz «Ahalteke bedewi — biziň buýsanjymyz we şöhratymyz» atly kitabynyň «Taryh şaýatlyk edýär» bölüminde gadymy Parfiýa döwletinde, gadymy Marguş döwletinde türkmen atlaryna uly sarpa goýlandygyny nygtap, «Şol meşhur bedewleriň watany bolsa, Köpetdagyň gerişleriniň ugry bilen uzalyp gidýän darajyk mes toprakly giňişlik bolan Ahaldyr» diýip belläp geçýär.

Beýik şahyrymyz Magtymguly Pyragynyň eserlerinde bedew ata uly orun berilýändigi bellärliklidir. Magtymguly Pyragy: «At gazanan goç ýigidiň, owal bedew aty gerek» diýip ýazýar. «Gorkut ata» kitabynda bolsa: 

«—Sarp ýörerken, Gazylyk ata,

Namart ýigit müne bilmez, müninçe münmese ýeg» diýilýär. Bedew atyň çeper keşbi «Görogly» şadessanynyň içinden hem eriş-argaç bolup geçýär. Mundan başga-da, Ata Gowşudowyň «Dordepel» hekaýasynda bedew atyň öz eýesine wepadarlygy beýan edilýär.

Watançy şahyr Seýitnazar Seýdi «Üsti bedewiň» diýen goşgusynda bedew atyň wepalylygyny, ýyndamlygyny, gözelligini şeýle wasp edipdir:

Münende şaý bolsa tükel esbaby, 

Tagty — Süleýmandyr üsti bedewiň. 

Jul eýleseň, atlaz ile zerbaby, 

Şonda biarmandyr üsti bedewiň.

Magrupy şahyryň «Ýigide gaýratdyr bedew», Mollanepesiň «Bedew» atly goşgulary hem bedewleriň waspnamasydyr.

2026-njy ýylyň 16 — 25-nji ýanwary aralygynda Monako Knýazlygynyň Monte Karlo şäherinde 48-nji halkara sirk sungaty festiwaly geçirildi. Onda «Galkynyş» milli at üstündäki oýunlar toparyna sirk sungatyna uly goşandy üçin Bütindünýä sirk federasiýasy hem-de Ýewropa Sirk assosiasiýasy tarapyndan halkara şahadatnamalaryň gowşurylmagy «Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan — bedew batly at-myradyň mekany» ýylynyň üstünlikler bilen başlanandygyna şaýatlyk edýär.

Gahryman Arkadagymyzyň başlangyjy bilen ýurdumyzda milli sirk sungaty täzeden dikeldildi. Diýarymyzyň sirk sungatynyň ösüşinde «Galkynyş» milli at üstündäki oýunlar toparyna uly orun degişlidir. Bu topar türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyzyň tagallasy bilen 2007-nji ýylda döredildi. Bu topar dünýäniň dürli ýurtlarynda çykyş edip, sirk sungaty boýunça birnäçe abraýly halkara baýraklara mynasyp boldy.

Türkmen halkynyň iň oňat atşynaslyk däpleriniň nesildennesle geçirilmegi we kämilleşdirilmegi üçin giň gerimli işler amala aşyrylýar. Arkadag şäherindäki Aba Annaýew adyndaky Halkara atçylyk akademiýasy, Atçylyk ylmy-önümçilik merkezi milli atşynaslygy ösdürmek boýunça döwlet tarapyndan alnyp barylýan işleriň uludygyny görkezýär. Paýtagtymyz Aşgabatda Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň mejlisleriniň, ylmy maslahatlaryň, bedewleriň gözellik bäsleşikleriniň geçirilmegi häzirki döwürde daşary ýurtlardaky atşynaslar bilen hyzmatdaşlygyň barha ýaýbaňlanýandygyny, ýurdumyzda türkmen bedewine sarpa goýulýandygyny tassyklaýar.

2015-nji ýylda kabul edilen «Atçylyk we atly sport hakynda» Türkmenistanyň Kanuny atçylygy, atly sporty ösdürmegiň hukuk, ykdysady we guramaçylyk esaslaryny kesgitlemek hem-de Türkmenistanda arassa ganly tohum atlaryň genofonduny gorap saklamak boýunça işleri düzgünleşdirmekde möhüm ähmiýetli boldy. Şeýle hem «Sirk we sirk sungaty hakynda», «Türkmenistanyň halk atşynasy», «Türkmenistanyň at gazanan atşynasy», «Türkmenistanyň ussat halypa seýsi», «Türkmenistanyň ussat halypa çapyksuwary» diýen hormatly atlary döretmek hakynda Türkmenistanyň Kanunlary kabul edildi.

Şeýle döwletli işleriň sakasynda duran Gahryman Arkadagymyzyň we Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň janlary sag, ömürleri uzak bolsun, il-ýurt bähbitli, döwlet ähmiýetli işleri mundan beýläk hem rowaçlyklara beslensin!

Azat SEÝDIBAÝEW,

S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk

uniwersitetiniň mugallymy,

Türkmenistanyň Mejlisiniň deputaty.

Mä­lim bol­şy ýa­ly, Ber­ka­rar döw­le­tiň tä­ze eý­ýa­my­nyň Gal­ky­ny­şy döw­rün­de milli par­la­men­tiň alyp bar­ýan işi­ni hil taý­dan tä­ze de­re­jä  çy­kar­mak­da yzy­gider­li ta­gal­la edil­ýär. Şun­da ka­nun çy­ka­ry­jy­ly­gyň  öň­de­ba­ry­jy tej­ri­be­si­ni öw­renmek bi­len bir ha­tar­da, döw­le­ta­ra          gat­na­şyk­lar­da yna­nyş­ma­gy ber­kit­mä­ge, özara dü­şü­niş­mä­ge, dür­li   mil­let­den bo­lan adam­la­ryň ara­syn­da deň­hu­kuk­ly­ly­ga hem-de hor­ma­ta esas­lan­ýan dia­lo­gy ýo­la goý­ma­ga, me­de­ni­ýet­le­riň ara­syn­da             ara­gat­na­şyk köp­rü­le­ri­ni gur­ma­ga gö­nük­di­ri­len hal­ka­ra                      hyz­mat­daş­ly­gy ösdür­mä­ge uly äh­mi­ýet be­ril­ýär. Şu­nuň bi­len          bag­ly­lyk­da, hä­zir­ki wagt­da dün­ýä döw­let­le­ri­niň par­la­ment­le­ri we     ab­raý­ly hal­ka­ra guramalar bi­len hyz­mat­daş­lyk gat­na­şyk­la­ry has-da  iş­jeň ös­dü­ril­ýär.

Türkmenistanyň Mejlisi Parlamentara Birleşigiň doly hukukly agzasy bolup durýar. Bu halkara düzümiň şu ýylyň ýakynda Türkiýe Respublikasynyň Stambul şäherinde geçirilen 152-nji Assambleýasyna we onuň çäklerinde guralan çärelere milli parlamentiň wekilleri hem işjeň gatnaşdylar. Bu forum dünýäniň ykdysady ösüşine, parahatçylygy hem-de howpsuzlygy üpjün etmäge kanunçylyk taýdan ýardam bermek, döwrüň ählumumy howp-hatarlaryna garşy durmak, ekologiýa we daşky gurşawy goramak, adam hukuklary ýaly möhüm ugurlara degişli meseleleri ara alyp maslahatlaşmakda möhüm meýdança öwrüldi.

«Umydy kemala getirmek, parahatçylygy üpjün etmek we geljekki nesiller üçin adalaty ýola goýmak» diýen mowzukda geçirilen möhüm ähmiýetli forum dünýäniň 155-e golaý ýurdundan parlamentleriň wekillerini bir ýere jemledi. Türkmenistanyň Mejlisiniň wekilleri Assambleýanyň plenar mejlislerinde, zenan parlamentarileriň we ýaş parlamentarileriň ýygnanyşyklarynda çykyş etdiler. Çykyşlarda BMG-ä agza döwletleriň biragyzdan goldamagynda Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk hukuk ýagdaýynyň üç gezek ykrar edilendigi we oňa ygrarly bolup, ählumumy hem-de sebit derejesinde durnukly ösüşi üpjün etmäge ukyply esasy we kesgitleýji şert hökmünde özara hormat goýmak dialogyny döretmäge tagalla edendigi, abraýly halkara guramalar bilen gatnaşyklary alyp barýandygy, zenanlar we ýaşlar babatdaky tagallalar, halkara we sebitleýin hyzmatdaşlykda alnyp barylýan işler dogrusynda bellenildi.

Ýaşlaryň demokratik işjeň­ligini ýokarlandyrmakda halkara meýdançany döretmek we oňa täze gatnaşyjylary çekmek maksady bilen, 2010-njy ýylda birleşigiň düzüminde ýaş parlamentarileriň forumy döredildi. Türkmenistanyň Mejlisiniň wekili şu gezekki forumda eden çykyşynda ýurdumyzda ýaşlaryň hukuklaryny we bähbitlerini goramak, olaryň jemgyýetçilik-syýasy durmuşynda ornuny ýokarlandyrmak, başlangyçlaryny goldamak boýunça uly işleriň amala aşyrylandygy barada aýtdy. Türkmenistanyň Konstitusiýasynda, «Bilim hakynda» «Ýaşlar barada döwlet syýasaty hakynda» Kanunlarynda berkidilen kadalar esasynda ýaşlaryň hukuklarynyň goralýandygy, bilim almagy, ylym bilen meşgullanmagy üçin döredilýän mümkinçilikler beýan edildi. Şunuň bilen baglylykda, geçen ýylyň awgust aýynda «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda geçirilen halkara parlament we ýaşlar forumlarynda öňe sürlen başlangyçlaryň ähmiýetini bellemek ýerliklidir. Şeýle hem ýaşlaryň başlangyçlaryny goldamak, täzeçil usullary, sanly hyzmatlary, ylmyň gazananlaryny we ýokary tehnologiýalary ornaşdyrmakda alnyp barylýan işler aýratyn bellenilmäge mynasypdyr.

Forum ýaşlaryň döwlet dolandyryşyna işjeň gatnaşmagy, olaryň kanun çykaryjy ulgamdaky ornuny gi­ňeltmek we mümkinçiliklerini ösdürmek, ýaşlaryň başlangyçlaryny maliýeleşdirmek bilen birlikde, durnukly ösüş üçin şertleri döretmek, howanyň üýtgemegine garşy göreşmek, şol sanda bilime, tehnologiýalara elýeterliligi üpjün etmek, geljegi gurmakda parahatçylygyň we adalatyň üpjün edilmegi ugrunda ýaş parlamentarileriň öňünde durýan wezipeler babatdaky pikir alyşmalar olar üçin tejribe toplamaga, halkara tejribesini öwrenmäge döredilen giň mümkinçilikdir. Şeýle hem Türkmenistanyň Mejlisiniň wekilleri Parlamentara Birleşigiň 152-nji Assambleýasynyň gün tertibine laýyklykda, bu düzümiň Baş sekretaryny saýlamak çäresine gatnaşyp, mynasyp dalaşgäre ses berdiler.

Ýer ýüzünde parahatçylygyň höküm sürmegi — munuň özi howpsuz ýaşaýşyň, ynsan ömrüniň, nesilleriň geljeginiň ygtybarly goragynyň, gülläp ösüşleriň dabaralanmagydyr. Gahryman Arkadagymyzyň «Parahatçylyk sazy, dostluk, doganlyk sazy», «Türkmenistan — Bitaraplygyň mekany», hormatly Prezidentimiziň «Türkmenistanyň Bitaraplygy — parahatçylygyň we ynanyşmagyň aýdyň ýoly» atly kitaplary halkymyzyň müň­ýyllyklaryň dowamynda döreden durmuş pelsepesiniň anyk beýany bolan bitaraplyk, parahatçylyk söýüjilik ýörelgelerine has giňden düşünmäge mümkinçilik berýär.

Halklaryň arasynda dost-doganlyk gatnaşyklaryny berkitmekde, parlament diplomatiýasyny has-da ilerletmekde uly tagallalar edýän Milli Liderimize hem-de hormatly Prezidentimize alkyşlarymyz egsilmezdir.

Nepes ROZYÝEW,

Türkmenistanyň Mejlisiniň deputaty,

Mejlisiň Ylym, bilim, medeniýet we ýaşlar

syýasaty baradaky komitetiniň agzasy.

Aş­ga­bat şä­he­ri­niň de­mir­ga­zyk kün­je­gin­de, Aş­ga­bat — Da­şo­guz ýo­lu­nyň 24-nji ki­lo­met­rin­de ýo­ka­ry tiz­lik­li Aş­ga­bat — Türk­me­na­bat aw­to­mo­bil ýo­lu­nyň gur­lu­şy­gy­na 2019-njy ýyl­da ba­dal­ga ber­lip­di.  «Ga­raş­syz, ba­ky Bi­ta­rap Türk­menis­tan — be­dew bat­ly at-my­ra­dyň  me­ka­ny» ýy­lyn­da bol­sa Be­ýik Ýü­pek ýo­lu­nyň hä­zir­ki za­man nus­ga­sy bo­lan bu ägirt uly tas­la­ma­nyň gur­lu­şy­gy do­ly ta­mamlan­dy. Mu­kad­des Ga­raş­syz­ly­gy­my­zyň 35 ýyl­lyk ýu­bi­le­ýi giň­den toý­la­nyl­jak şanly ýy­lyň 10-njy ap­re­lin­de hor­mat­ly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň gat­naş­ma­gyn­da bu ýo­ka­ry tiz­lik­li aw­to­mo­bil ýo­lu­nyň jem­leý­ji tap­gy­ry bo­lan Ma­ry — Türk­me­na­bat bö­le­gi­niň da­ba­ra­ly ýag­daý­da açy­lyp ulan­ma­ga be­ril­me­gi ýur­du­my­zyň ýol-ulag ul­ga­my­nyň ta­ry­hyn­da ýe­ne bir şöh­rat­ly sa­hy­pa­ny aç­dy. Bu ta­ry­hy wa­ka be­dew bat­ly ösüş­le­ri­mi­ziň tä­ze, be­lent sep­git­le­ri na­zar­la­ýan­dygy­ny, şan­ly ýy­lyň dö­re­di­ji­lik, toý  ru­hu­na, döw­re uly buý­sanç dö­red­ýän be­ýik iş­le­re bes­len­ýän­di­gi­ni    no­bat­da­ky ge­zek äh­li aý­dyň­ly­gy bi­len ala­mat­lan­dyr­dy.

Ýo­ka­ry tizlikli Aşgabat — Türkmenabat awtomobil ýoluny Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalaryndan we beýleki kömekçi potratçy guramalardan ybarat «Türkmen Awtoban» ýapyk görnüşli paýdarlar jemgyýeti gurdy. Bu ýol Aşgabat şäherini uly senagat we üstaşyr geçelge mümkinçiligi bolan Lebap welaýatynyň Türkmenabat şäheri bilen birleşdirýän ýokary tizlikli ýoldur. Onuň gurluşygy başlanmazdan ozal, ýol düşýän çäklerinde geologik we topografik barlaglar geçirildi. «Türkmen Awtoban» ÝGPJ-niň potratçylary, alymlar, taslamaçylar, ýurdumyzyň pudaklaýyn institutlarynyň we döwlet kärhanalarynyň hünärmenleri bilen hyzmatdaşlykda inženerçilik desgalarynyň ýerleşýän ýerleriniň umumy çyzgylary, ýoluň tehniki aýratynlyklary işlenip düzüldi.

Aşgabat — Türkmenabat ýokary tizlikli awtomobil ýolunyň umumy uzynlygy 600 kilometre barabar bolup, onuň ugrunda dürli görnüşli köprüleriň, ýerasty geçelgeleriň, ýolüsti geçirijileriň, trampedlerdir (uly ýola münelgeler-düşelgeler) monolit köprüleriň birnäçesi, dürli ölçegdäki suw geçirijiler, mallary geçirmek üçin ötükler, oba hojalyk tehnikalary üçin ötükler, şeýle hem demir päsgelçilikli germewler we daşky gorag gözenekleri guruldy.

Ýoluň gurluşygyna 2019-njy ýylyň 24-nji ýanwarynda badalga berildi. Onuň gurluşygy Aşgabat — Tejen (203 kilometr), Tejen — Mary (109 kilometr), Mary — Türkmenabat (288 kilometr) ugurlary boýunça üç tapgyrda amala aşyryldy. Mälim bolşy ýaly, bu ýokary tizlikli awtomobil ýolunyň birinji tapgyry bolan Aşgabat — Tejen bölegi 2021-nji ýylyň 29-njy oktýabrynda Gahryman Arkadagymyzyň gatnaşmagynda dabaraly ýagdaýda açylyp ulanmaga berildi. Onuň ikinji tapgyry, ýagny Tejen — Mary bölegi bolsa 2024-nji ýylyň 17-nji aprelinde Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň gatnaşmagynda açyldy.

Ýoluň üçünji tapgyrynyň dabaraly açylyşynyň çäklerinde bu taslamanyň halkara ül­ňülere doly laýyk gelýändigini tassyklaýan birnäçe halkara sylaglar gowşuryldy. Fransiýanyň «Grenobloise d’Elektronique et d’Automatismes» kompaniýasy tarapyndan ýoluň wideogözegçilik we töleg ulgamlarynyň ýokary halkara hil standartlaryna laýyklygyny tassyklaýan güwänama; töleg ulgamlarynyň taslamalaşdyrylyşy, ulanylyşy we tehniki hyzmaty boýunça işleriň ýokary hilli dolandyryş ýörelgelerine laýyklykda alnyp barlandygyny tassyklaýan ISO 9001; maglumat howpsuzlygynyň ýokary derejesini, şahsy maglumatlaryň we maliýe amallarynyň kiberhowplardan ygtybarly goralýandygyny tassyklaýan ISO 27001; daşky gurşawy goramak boýunça jogapkärli çemeleşmäni tassyklaýan ISO 14001 hem-de ölçeg enjamlarynyň we gözegçilik ulgamlarynyň dogry işleýändigine güwä geçýän ISO 10012 şahadatnamalary berildi. Şeýle-de Hytaýyň «Shandong Jiangfeng New Material Technology Co., Ltd.» kompaniýasynyň wekili ýoluň demir germewleriniň inženerçilik çözgütleriniň, berkliginiň we uzak möhletliliginiň halkara ýol howpsuzlygy kadalaryna laýyk gelýändigini tassyklaýan ISO 1461 we EN1317 Ýewropa standartynyň güwänamalaryny gowşurdy. Bularyň ählisi ýurdumyzda gurulýan ýollaryň hil taýdan dünýäniň iň öň­debaryjy talaplaryna laýyk gelýändigini äşgär edýär.

Ýokary tizlikli ýoluň doly ulanmaga berilmegi ýurdumyzyň degişli ulgamynyň geçirijilik ukybyny, logistik hyzmatlaryň hilini ep-esli ýokarlandyrmaga, halkara üstaşyr ulag düzümini hem-de döwletara söwdaykdysady gatnaşyklary gi­ňeltmäge mümkinçilik berýär. Bu ýol Türkmenistanyň çäginden daşalýan ýükleriň möçberini ep-esli artdyrmaga we gatnawlary çaltlandyrmaga amatly şertleri döreder. Şunuň bilen baglylykda, goň­şy Özbegistan bilen ulag ulgamyndaky gatnaşyklary ösdürmekde hem uly mümkinçilikler açylýar.

Türkmenistan milli ykdysadyýeti çalt depginde ösdürmek maksady bilen, ulag düzümlerini döwrebaplaşdyrmak we toplumlaýyn ilerletmek boýunça giň gerimli taslamalaryň durmuşa geçirilmegine möhüm ähmiýet berýär. Ýurdumyzda ýollaryň, ulag ulgamyna degişli desgalaryň durkuny täzelemek babatda ägirt uly işler amala aşyrylýar. Täze ýollary gurmak meseleleriniň üstünde işlenilýär, Demirgazyk — Günorta, Gündogar — Günbatar halkara ulag geçelgelerini döretmek ugrunda işler güýçli depginde alnyp barylýar. Hut şu nukdaýnazardan, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň möhüm ähmiýetli we köp şahaly howpsuz halkara ulag düzümlerini döretmek boýunça başlangyçlary dünýä jemgyýetçiliginiň giň goldawyna eýe bolýar. Şunda döwletimiziň Birleşen Milletler Guramasy bilen işjeň häsiýete eýe bolan hyzmatdaşlygy aýratyn bellenilmäge mynasypdyr.

Mälim bolşy ýaly, 2023-nji ýylyň 16-njy maýynda BMG-niň Baş Assambleýasynyň 77-nji sessiýasynyň 70-nji plenar mejlisinde Türkmenistanyň başlangyjy esasynda, Milletler Bileleşigine agza döwletleriň biragyzdan goldamagynda 26-njy noýabry «Bütindünýä durnukly ulag güni» diýip yglan etmek hakynda Kararnama kabul edildi. Ýurdumyzyň başlangyjy bilen, dürli ýyllarda BMG-niň Baş Assambleýasynyň ulag ulgamyndaky hyzmatdaşlyga hil taýdan täze itergi bermäge gönükdirilen degişli Kararnamalarynyň biragyzdan kabul edilendigini hem bellemek gerek. Bularyň ählisi Türkmenistanyň sebitde ulag infrastrukturasyny ösdürmäge uly goşant goşýandygyny görkezmek bilen, Aşgabat — Türkmenabat ýokary tizlikli awtomobil ýolunyň doly ýagdaýda ulanmaga berilmegi halkara ulag geçelgesini emele getirmekde möhüm ähmiýete eýedir. Ol ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň möhüm pudaklary bolan gurluşyk we senagat hem-de ulag we aragatnaşyk ulgamlarynyň işini has-da kämilleşdirer.

Gahryman Arkadagymyzyň, hormatly Prezidentimiziň taýsyz tagallalary netijesinde gurlup ulanmaga berlen ýokary tizlikli Aşgabat — Türkmenabat awtomobil ýoly sebitde ulag-logistika ulgamyny kämilleşdirmäge, üstaşyr geçelgeleriň netijeli işlemegini üpjün etmäge, ilatymyzyň asuda ýollarda howpsuz hereket etmegine, ýurdumyzyň ykdysady kuwwatyny has artdyrmaga amatly şertleri döredýär.

Hawa, dünýäniň akyldary Magtymguly Pyragynyň: «Jeýhun bilen bahry-Hazar arasy» diýip, gara gözüniň garasyna de­ňän türkmen topragynda bu gün Amyderýa bilen Hazar deň­zini birleşdirýän täze, döwrebap ýol emele geldi. Bu ýol ähli türkmen halkyna di­ňe bagt getirsin! Doly ulanmaga berlen ýokary tizlikli ýolumyz mübärek, bedew batly ösüşlerimiz dowamat-dowam bolsun!

Gurbangeldi AŞYROW,

Türkmenistanyň Mejlisiniň deputaty,

Mejlisiň Ykdysady meseleler baradaky

komitetiniň agzasy.